maandag 11 maart 2013

Yvette's Digitaal - 7: (Onder)zoeker

De column van Yvette Hoitink in het CBG kwartaalblad Genealogie is getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, ook als het artikel bij uitzondering eens een keer géén verwijzingen naar websites bevat... Hier volgt de column uit het maartnummer van dit jaar.

(Onder)zoeker

Als je al jaren met genealogie bezig bent, heb je doodlopers die je eigenlijk hebt opgegeven omdat je er al zo vaak vruchteloos naar gekeken hebt. Maar het kan zinvol zijn om die af en toe weer eens tegen het licht te houden. Niet alleen zijn er meer bronnen online beschikbaar gekomen, maar ook zijn je eigen vaardigheden gegroeid. In mijn eigen kwartierstaat had ik een doodloper in de achttiende eeuw waarmee ik al een jaar of twintig niet echt voortgang had geboekt. Ik besloot er samen met een bevriende genealoog eens met een frisse blik naar te kijken. Samen maakten we een onderzoeksplan. Had ik van alle bekende feiten de originele bronnen wel gezien? Wisten we van alle getuigen wie ze waren en hoe ze pasten in de familie? Hadden we gevonden wie als voogden optraden voor de jong wees geworden kinderen? De doopgetuigen in de originele bronnen bleken de sleutel om het raadsel op te lossen. Binnen enkele dagen was de lege taartpunt in mijn kwartierstaat eindelijk gevuld. Terugkijkend realiseer ik me waarom ik zo lang vast had gezeten op die tak: ik was vooral bezig geweest met zoeken, niet met onderzoeken. Alle online beschikbare indexen maken het heel gemakkelijk om veel puzzelstukjes te vinden. In veel gevallen is met die puzzelstukjes een compleet plaatje te maken van de samenstelling van een gezin. Maar als dat een keer niet lukt dan is de verleiding groot om die tak te laten rusten en verder te gaan met een andere tak waar de resultaten wel over het scherm buitelen. Eigenlijk had ik in al die twintig jaar alleen maar gevonden wat ik in de zoekmachines kon vinden en nog nooit echt onderzoek naar deze familie gedaan. Een ervaren genealoog weet wanneer hij moet schakelen tussen de rol van zoeker en onderzoeker. Als zoeker bouw je verder op werk van anderen: de schrijver van een artikel, de samensteller van een online stamboom, de vrijwilliger die een index heeft ingevoerd. Je vindt dingen die al eerder gevonden zijn. Onderzoek doen gaat een stuk verder. Je bekijkt niet alleen hoe de puzzelstukjes die je hebt in elkaar passen maar vooral ook welke puzzelstukjes er nog meer zouden moeten zijn. Welke instanties hebben zich met deze persoon bezig gehouden? Welke gebeurtenissen zullen hun sporen nagelaten hebben in archieven? Je pakt de handleidingen erbij, speurt in inventarissen, chat met een archivaris en bepaalt welke bronnen je verder zouden kunnen helpen. Je raadpleegt de bronnen en analyseert elk nieuw stukje informatie voor nieuwe aanwijzingen. Graag daag ik u uit: kijk ook eens kritisch naar een hardnekkige doodloper. Schrijf eens op wat u allemaal weet en vooral ook wat  er nog ontbreekt en waar u dat zou kunnen vinden. Laat eens los wat er met zoekmachines te vinden is en doe onderzoek naar de ontbrekende informatie. En laat mij via het bij deze column horende weblog vooral weten of het voor u net zo goed uitpakt als voor mij!

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

3 opmerkingen:

  1. Heel mooi zoals je daar onderscheid maakt tussen zoeker en onderzoeker. Ik had het zelf nooit zo bekeken, maar het is een scheidslijn die je steeds vaker ziet, zeker in de Verenigde Staten waar genealogie als hobby een grote vlucht heeft genomen. De meesten beperken zich echter tot het verzamelen van het onderzoek van anderen via websites als Ancestry.com.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Wat leuk om je artikel te lezen, ik was net zelf bezig met onderzoek via getuigen om achter een ware voorouder te komen. Helaas heb ik minder geluk! Blijf een keus houden tussen twee mogelijke ouders. Ik vindt dat mensen teveel alles klakkeloos overnemen van het internet of zelfs maar iets aannemen voor waar zonder dit te verifieren bij een archief middels akten. Zelf zit ik met een vrij lastige naam : Brui(ij)n te Rotterdam. Hopelijk lukt het met onderzoek in notariele akten, anders is het gewoon pech hebben!
    Rosemarie Baumgarte

    BeantwoordenVerwijderen
  3. Bedankt voor jullie reacties, leuk dat het jullie aan het denken heeft gezet.

    @Rosemarie Zo'n veel voorkomende naam is niet makkelijk inderdaad. Belangrijk is om alles te verzamelen over de personen die je wel weet, ook van de kinderen waar je niet van afstamt. Soms staat daar ineens informatie bij die je over het dode punt heen helpt. Notarieel archief heeft ook een schat aan informatie inderdaad, hoop dat je daarin vindt wat je zoekt. In welke tijd is je doodloper?

    BeantwoordenVerwijderen