woensdag 7 november 2012

Yvette's Digitaal - 5: Vanzelfsprekend

De column van Yvette Hoitink in het CBG kwartaalblad Genealogie is getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, ook als het artikel bij uitzondering eens een keer géén verwijzingen naar websites bevat... Hier volgt de column uit het septembernummer van dit jaar.

Vanzelfsprekend

Laatst bevond ik mij in een luxe positie: op één dag waren er twee bronnen online gekomen die voor mijn onderzoek van belang zijn. Het Regionaal Archief Tilburg vulde zijn website aan met de bevolkingsregisters van Terheijden, een plaats waar een deel van mijn moeders voorouders vandaan komt. Kort daarna zag ik dat het Gelders Archief de Memories van Successie online had gezet, waarmee ik gegevens over bezittingen van tientallen voorouders kon aanvullen. Ik realiseerde me weer eens hoe gelukkig ik me mag prijzen dat er zoveel bronnen online te vinden zijn. Van grote delen van mijn kwartierstaat kan ik de belangrijkste bronnen op internet raadplegen, vaak zowel de index als de afbeeldingen. Die zijn niet alleen door archieven maar ook door particulieren online gezet of bewerkt. Hulde! Hoe anders is het in het buitenland vaak geregeld. Mijn onderzoek brengt me regelmatig over de grens, in elk geval virtueel. Vrijwel al mijn voorouders woonden in een grensgebied. Het is dus niet verwonderlijk dat ik meerdere lijntjes naar Duitsland en het huidige België heb. Daarnaast doe ik onderzoek naar emigratie naar de Verenigde Staten en Brazilië. Het valt me iedere keer tegen hoe weinig ik daar op het internet kan vinden. In België vind ik nog wel wat relevante indexen, maar scans van bronnen staan er amper. In Duitsland kan ik zelfs geen indexen vinden voor de plaatsen waar ik onderzoek doe. Veel meer dan hier lijken instellingen op hun collectie te zitten. Wat hebben we het in Nederland dan goed voor elkaar. Dat niet iedereen dat even bijzonder vindt, blijkt als je de discussies op nieuwsgroepen en forums volgt. Sommige mensen lijken het vanzelfsprekend te vinden dat er zoveel op het net staat. Onze verwachtingen over online dienstverlening worden steeds hoger. Niet alleen de indexen willen we online doorzoeken, we willen ook kunnen doorklikken naar de scans. Als een website hiervoor wil laten betalen om in elk geval een deel van de steeds toenemende kosten te dekken wordt daar soms schande van gesproken. Maar is het wel zo vanzelfsprekend om de site-eigenaar, en indirect vaak de belastingbetaler, met de hele rekening op te zadelen? In mijn gemeente konden inwoners laatst interactief meedenken over het sluitend krijgen van de begroting. Met schuifjes kon ik aangeven waar ik het geld aan uit wou geven en waar ik op wou bezuinigen. Dat waren moeilijke keuzes: gaat de onroerend zaak belasting omhoog of trekken we minder geld uit voor het aanpakken van taalachterstand bij kinderen? Vragen we  gehandicapten een eigen bijdrage voor hulpmiddelen of verminderen we het toezicht op kinderdagverblijven? Bij het invullen vroeg ik me af: Als er een schuifje bij had gezeten voor het gratis online beschikbaar stellen van genealogische bronnen, hoeveel mensen zouden dat schuifje van de nul af hebben gehaald?

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

4 opmerkingen:

  1. Helemaal mee eens. In de VS had ik nog wel wat aan Find an Grave. Maar zoeken naar de Duitse voorouders van moederszijde blijft moeizaam.

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Daarom moet je zulke vragen ook niet aan de bevolking stellen. Lekker makkelijk lijkt dat en ook heel democratisch, maar wie gaat dat handhaven? Diezelfde inwoners? Wie gaat uitleggen aan mensen dat ze hun baan kwijt raken door schuiffie-schuiffie? Er zitten risico´s aan het neerleggen van dergelijke verantwoordelijkheden bij de burger.
    Je vraag is overigens wel terecht. De vraag blijft echter wel of het vragen van geld de kosten daadwerkelijk (voldoende) compenseert.
    Ik leerde al op de Archiefschool dat archiefzorg ontzettend belangrijk is, maar er zijn zeker belangrijkere zaken.

    BeantwoordenVerwijderen
  3. @Luud Ik ben het met je eens dat de bevolking niet overal de consequenties van ziet. De archiefsector is zo onbekend dat weinig mensen daar spontaan geld voor over zouden hebben terwijl een goed functionerende archieffunctie naar mijn mening essentieel is voor een democratie en geschiedschrijving.

    Zelf wil ik graag pleiten voor meer transparantie. Ik ken beide kanten van de discussie en vind dat er veel misverstanden zijn die gemakkelijk de wereld uit te helpen zijn. Laat maar zien wat de kosten zijn, en dat bepaalde businessmodellen niet bedoeld zijn om geld te verdienen maar om een deel van de kosten te dekken. Ik denk dat dat de steun en begrip voor betaalde dienstverlening enorm zou doen toenemen.

    BeantwoordenVerwijderen
  4. Goed om te horen dat er ook in redelijkheid gesproken wordt over de dienstverlening die de diverse archiefinstellingen proberen te geven middels een bijzonder initiatief als de Wiewaswie website, en dat het een voorrecht is om daar toegang toe te hebben, en geen recht.

    BeantwoordenVerwijderen