woensdag 7 maart 2012

Yvette's Digitaal - 3: Burgerarchivaris

Yvette Hoitink heeft in het CBG kwartaalblad Genealogie een column getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, mèt links. Dan kunnen de lezers ook meteen doorklikken.

Burgerarchivaris

Citizen archivists is een term die David S. Ferriero, de Amerikaanse ‘rijksarchivaris’ gebruikt om een nieuw soort bezoekers van archieven aan te duiden. Bezoekers die niet alleen informatie halen, maar ook brengen. Bezoekers die meehelpen om de archieven beter toegankelijk te maken door bij te dragen in de vorm van reacties, transcripties of trefwoorden. Het voordeel voor archieven is duidelijk, maar waarom zouden bezoekers die moeite doen? Laat ik mezelf als voorbeeld nemen. Als ik op Ancestry een Nederlandse emigrant tegenkom met een hopeloos verbasterde naam, dan vind ik het handig dat ik meteen een suggestie kan toevoegen en kan aangeven wat de oorspronkelijke naam was. Op dezelfde manier kan ik transcriptiefouten verbeteren of aangeven wat de meisjesnaam was. Daarmee help ik andere bezoekers.
Ook in Nederland zijn voorbeelden te vinden van de inzet van deze nieuwe soort vrijwilligers. Een prachtig initiatief vind ik het project Vele Handen. Je kunt daar meehelpen met het indexeren van de militieregisters. Het invoeren is zo eenvoudig dat ik het haast een vorm van yoga vind: achternaam, tussenvoegsel, voornaam, geboorteplaats, geboortedatum, volgende persoon! De op die manier overgetypte gegevens kun je op Militieregisters.nl. doorzoeken. Dat je als vrijwilliger punten verdient waarmee je gevonden scans kunt downloaden, is een leuk extraatje.
Naast het overtypen en corrigeren van tekst zijn er ook andere manieren om als burgerarchivaris aan de slag te gaan. Zo heeft de New York Public Library gereedschap online staan waarmee je kaarten kunt projecteren op de wereldbol. Je kiest een kaart en zoekt het bijbehorende gebied op de wereldkaart ernaast. Vervolgens geef je voor minstens drie punten op de kaart aan waar die liggen. Hoe meer punten je aangeeft, hoe nauwkeuriger de kaart wordt geprojecteerd. Zeker bij oude kaarten kan dit verrassende resultaten opleveren. Sommige kaarten zijn bijvoorbeeld niet met het noorden naar boven georiënteerd, andere zijn niet nauwkeurig, waardoor bepaalde delen moeten worden ‘opgerekt’ om ze goed op de kaart van nu te kunnen leggen. De leukste kaart die ik zelf op die manier heb bewerkt, is een kadasterkaart van Clymer in New York,
een dorpje waar veel familieleden van mij naartoe zijn verhuisd rond 1850. Dankzij het strakke wegennet was de kaart eenvoudig op de kaart van nu te leggen. Door de kaart met een schuifje meer en minder transparant te maken kan ik eenvoudig zien wie waar woonde. Deze voorbeelden geven aan wat voor mij de belangrijkste redenen zijn om mee te werken als burgerarchivaris: het is leuk om te doen en zorgt ervoor dat anderen informatie beter kunnen vinden en gebruiken. En zo af en toe doe je iets wat je meteen kunt gebruiken voor je eigen onderzoek.

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

NB: Het project Vele Handen won onlangs de Geschiedenis Online Prijs 2011. Zie hier voor meer informatie over de prijs.

Geen opmerkingen:

Een reactie posten