dinsdag 13 maart 2012

Biografisch Woordenboek van Nederland 1780-1830

Omlangs kwam het Biografisch Woordenboek van Nederland (BWN) 1780-1830  gereed.
BWN 1780-1830 is een digitaal wetenschappelijk naslagwerk dat doelbewust is vervaardigd  in aanvulling op bestaande naslagwerken, zoals het Digitaal Vrouwenlexicon, BWN 1880-2000 etc.
In BWN 1780-1830 zijn korte levensbeschrijvingen opgenomen van personen die zich tussen 1780 en 1830 in Noord-Nederland op enigerlei wijze hebben onderscheiden en onvoldoende aan bod kwamen in de reeds bestaande naslagwerken.


De ruim 70 nieuwe biografieën zijn zo gelijkmatig mogelijk gespreid over zowel terreinen van maatschappelijke activiteit als de verschillende deelperioden: Patriottentijd en Restauratie (1780-1787-1795), Bataafse Tijd (1795-1806), Franse Tijd (1806-1814) en Verenigd Koninkrijk (1814-1830).
Ze kunnen rechtstreeks worden geraadpleegd op de website historici.nl. Verder zijn de nieuwe biografieën, net als de reeds bestaande, uiteraard ook opgenomen in het Biografisch Portaal.

woensdag 7 maart 2012

Yvette's Digitaal - 3: Burgerarchivaris

Yvette Hoitink heeft in het CBG kwartaalblad Genealogie een column getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, mèt links. Dan kunnen de lezers ook meteen doorklikken.

Burgerarchivaris

Citizen archivists is een term die David S. Ferriero, de Amerikaanse ‘rijksarchivaris’ gebruikt om een nieuw soort bezoekers van archieven aan te duiden. Bezoekers die niet alleen informatie halen, maar ook brengen. Bezoekers die meehelpen om de archieven beter toegankelijk te maken door bij te dragen in de vorm van reacties, transcripties of trefwoorden. Het voordeel voor archieven is duidelijk, maar waarom zouden bezoekers die moeite doen? Laat ik mezelf als voorbeeld nemen. Als ik op Ancestry een Nederlandse emigrant tegenkom met een hopeloos verbasterde naam, dan vind ik het handig dat ik meteen een suggestie kan toevoegen en kan aangeven wat de oorspronkelijke naam was. Op dezelfde manier kan ik transcriptiefouten verbeteren of aangeven wat de meisjesnaam was. Daarmee help ik andere bezoekers.
Ook in Nederland zijn voorbeelden te vinden van de inzet van deze nieuwe soort vrijwilligers. Een prachtig initiatief vind ik het project Vele Handen. Je kunt daar meehelpen met het indexeren van de militieregisters. Het invoeren is zo eenvoudig dat ik het haast een vorm van yoga vind: achternaam, tussenvoegsel, voornaam, geboorteplaats, geboortedatum, volgende persoon! De op die manier overgetypte gegevens kun je op Militieregisters.nl. doorzoeken. Dat je als vrijwilliger punten verdient waarmee je gevonden scans kunt downloaden, is een leuk extraatje.
Naast het overtypen en corrigeren van tekst zijn er ook andere manieren om als burgerarchivaris aan de slag te gaan. Zo heeft de New York Public Library gereedschap online staan waarmee je kaarten kunt projecteren op de wereldbol. Je kiest een kaart en zoekt het bijbehorende gebied op de wereldkaart ernaast. Vervolgens geef je voor minstens drie punten op de kaart aan waar die liggen. Hoe meer punten je aangeeft, hoe nauwkeuriger de kaart wordt geprojecteerd. Zeker bij oude kaarten kan dit verrassende resultaten opleveren. Sommige kaarten zijn bijvoorbeeld niet met het noorden naar boven georiënteerd, andere zijn niet nauwkeurig, waardoor bepaalde delen moeten worden ‘opgerekt’ om ze goed op de kaart van nu te kunnen leggen. De leukste kaart die ik zelf op die manier heb bewerkt, is een kadasterkaart van Clymer in New York,
een dorpje waar veel familieleden van mij naartoe zijn verhuisd rond 1850. Dankzij het strakke wegennet was de kaart eenvoudig op de kaart van nu te leggen. Door de kaart met een schuifje meer en minder transparant te maken kan ik eenvoudig zien wie waar woonde. Deze voorbeelden geven aan wat voor mij de belangrijkste redenen zijn om mee te werken als burgerarchivaris: het is leuk om te doen en zorgt ervoor dat anderen informatie beter kunnen vinden en gebruiken. En zo af en toe doe je iets wat je meteen kunt gebruiken voor je eigen onderzoek.

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

NB: Het project Vele Handen won onlangs de Geschiedenis Online Prijs 2011. Zie hier voor meer informatie over de prijs.

Boek: Dutch Roots. Finding your ancestors in the Netherlands

Wereldwijd hebben miljoenen mensen Nederlandse voorouders. Een groot deel daarvan woont in de traditionele emigratielanden Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw Zeeland. Naarmate genealogisch onderzoek aan populariteit wint gaan steeds meer van die mensen op zoek naar hun Nederlandse voorouders. De opkomst van internet maakt dat nu makkelijker dan ooit tevoren.

Voor de afstammelingen van Nederlanders emigranten is er nu de Engelstalige handleiding Dutch Roots. In dit boek behandelt Rob van Drie de verschillende bronnen die van belang zijn voor genealogisch onderzoek in Nederland, met uiteraard veel aandacht voor het steeds groter wordende aantal websites en online databases. Aan bod komen burgerlijke stand, bevolkingsregisters, dtb's, notariële archieven, rechterlijke archieven, bronnen betreffende migratie en emigratie, belastingregisters, militieregisters en militaire stamboeken, de Nederlandse familienamen en familiewapens. Het boek wordt afgesloten met een uitgebreide Nederlands-Engelse woordenlijst van 22 pagina's.

Rob van Drie, Dutch Roots. Finding your ancestors in the Netherlands. Dutch Roots is een publicatie van het CBG (Den Haag 2012). ISBN 978 90 5802 088 8, full colour geïllustreerd, 190 pag.'s, prijs incl verzendkosten € 19,50 (Vrienden € 17,00). Prijs voor Europa  € 25,- en voor Wereld € 30,- (incl. verzendkosten). Bestellen kan per email.

Rob van Drie (*1956) is plaatsvervangend directeur van het CBG en auteur van verschillende standaardwerken over genealogisch onderzoek in Nederland.

Dutch Roots is ook verkrijgbaar als eBook bij Amazon..
===
In English

Millions of people worldwide have Dutch ancestry. More and more of them are searching for their Dutch roots as the popularity of genealogical research grows. And thanks to the Internet, it's now much easier to conduct this kind of research.

This is why Dutch Roots (publication in English) gives centre place to research using the World Wide Web. Step by step, the author guides you through websites and provides information about the various Dutch archives and the major genealogical source documents (which are increasingly available online): civil registration, church records, notarial records, court records, migration and emigration records, tax records, military records, Dutch familynames and coats of arms. The book concludes with a 22 page Dutch-English vocabulary.
Dutch Roots is the book to have for anyone wanting to research his or her Dutch ancestors!

Rob van Drie (* 1956) is deputy director of the Centraal Bureau voor Genealogie in The Hague and the author of several standard works on genealogical research in the Netherlands.

Rob van Drie, Dutch Roots. Finding your ancestors in the Netherlands. Dutch Roots is published by CBG (The Hague 2012). ISBN 978 90 5802 088 8, full colour illustrations, 190 pages, price for the Netherlands incl. shipping € 19,50 (Friends of CBG € 17,-). Europe  € 25,- and World € 30,- (incl. shipping). Dutch Roots can be ordered by email. (Please don't forget you address.)

Dutch Roots is available as eBook at Amazon.

donderdag 1 maart 2012

Verrassende Limburgse Verwantschappen in boek Patelski

Tijdens een feestelijke bijeenkomst op 2 maart a.s. (aanvang 16.00 uur) wordt op Château St. Gerlach te Valkenburg aan de Geul het boek Limburgse Verwantschappen. Bijzondere familierelaties gebaseerd op de kwartierstaat Van der Cruijs-Gilissen gepresenteerd.

Het boek is het resultaat van ruim twintig jaar onderzoek naar het uitgebreide voorgeslacht (en het nageslacht van die voorouders) van het echtpaar Gerard van der Cruijs en Marie-Anne Gilissen uit Eijsden en is geschreven door de bekende Limburgse beroepsgenealoog Funs Patelski.


Naast stambomen van de families Van der Cruijs en Gilissen zijn stamreeksen opgenomen van de families Walpot, Hendrix, Van Caldenborgh, Habets, Schroen, Kempener en Notermans. Verder zijn uitgebreide kwartierstaten opgenomen van Gerard en Marie-Anne van der Cruijs. Ook is enige aandacht besteed aan genetische genealogie en Y-chromosonaal DNA-onderzoek verricht.

Gaande het onderzoek bleek al snel dat Gerard en Marie-Anne van der Cruijs voorouders gemeen hadden met prominente personen als b.v. de componist César Franck, Toon Hermans, Georges Simenon en Maxime Verhagen. Dit maakte nieuwsgierig naar de voorouders van andere bekende personen. Uiteindelijk is er onderzoek verricht naar de voorouders van meer dan 150 prominenten, aanvankelijk met het doel gemeenschappelijke voorouders te kunnen aantonen met Gerard en Marie-Anne van der Cruijs, maar al gauw vooral ook naar de onderlinge bloedbanden tussen al die prominenten.

Er blijkt sprake te zijn van een grote onderlinge verwantschap tussen prominenten met Limburgse voorouders. Bovendien kwam naar voren dat ook niet-Limburgse prominenten over Limburgse voorouders blijken te beschikken, zoals b.v. de componistenfamilie Andriessen en Paul Witteman, Leontine Borsato-Ruiters, Elsemieke Havenga, Hans Wiegel, de Franse componist César Franck, Gerard Cox,  Mart Smeets, en anderen.

Verrassende verwantschappen werden ontdekt, bijvoorbeeld die tussen Geert Wilders en Gerd Leers, of tussen Jolande Sap en Geert Wilders; tussen Frans Maassen en Dries van Agt;  tussen Chantal Janzen en Brigitte Heitzer; tussen Francine Houben en Tekla Reuten; tussen Huub Stapel en Godfried Bomans; tussen René van der Linden, Thijs Brand, Bram Moszkowicz en Yvonne Timmerman-Buck om er maar een paar te noemen. Deze verwantschappen worden weergegeven in z.g. geneagrammen (= grafische weergaven van familierelaties).

Een ander voorbeeld is de bloedverwantschap tussen Jo Ritzen, Maria van der Hoeven, Leontine Borsato-Ruiters, Piet Engels, Vivian Boelen en Peggy Vrijens. Ook blijkt de burgemeester van Maastricht, Onno Hoes, wel degelijk Limburgse voorouders te hebben en familie te zijn van Felix Meurders, Theu Boermans en Mgr. Frans Boermans.

Funs Patelski, Limburgse Verwantschappen. Bijzondere familierelaties gebaseerd op de kwartierstaat Van der Cruijs-Gilissen kost  € 65,- (incl. verzendkosten), telt 530 pag.'s en is rijk geïllustreerd. Uitgever is Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's, e-mail: publisher@barjesteh.nl. Zie website uitgever voor verdere bijzonderheden en de index op familienamen.