donderdag 6 december 2012

Yvette's Digitaal - 6: Mooiste vondst

De column van Yvette Hoitink in het CBG kwartaalblad Genealogie is getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, ook als het artikel bij uitzondering eens een keer géén verwijzingen naar websites bevat... Hier volgt de column uit het decembernummer van dit jaar.

Mooiste vondst

Als je op een verjaardag vertelt dat je aan genealogie doet, is de eerste vraag vaak ‘Hoe ver ben je al terug?’ En als ze dan, na een enthousiaste uitleg dat je via sommige lijnen terug bent tot in de Middeleeuwen en via andere lijnen vast zit op een onwettig kind in de negentiende eeuw, nog niet alle interesse verloren hebben volgt soms die tweede vraag: ‘Wat is je mooiste vondst?’ Mijn mooiste vondst gaat niet eens over mijn eigen familie. Daar heb ik prachtige dingen gevonden, maar geen dingen die mijn wereld op zijn kop zetten. Maar voor mijn vriendin Chawwa Wijnberg veranderde er wel wat dankzij mijn speurwerk. In april 2010 was de herdenking van de bevrijding van Westerbork in het nieuws, toen 65 jaar geleden. Selma Wijnberg, de enige Nederlandse overlevende van Sobibor, zou daarbij aanwezig zijn. Zij is na de oorlog teruggekeerd in Nederland, maar werd het land uitgezet omdat ze met een Pool getrouwd was en woont nu al jaren in de Verenigde Staten. Dit is de eerste keer dat zij weer in Nederland is. Zou Selma familie van Chawwa zijn, vraag ik me af. Via een zoekmachine zoek ik naar de namen van Selma’s ouders. Die vind ik niet, maar wel een interview met Selma, waarin ze beschrijft dat haar ouders een hotel hadden in Zwolle. In de online collectie familieadvertenties van het CBG vind ik een tweetal advertenties waarin een echtpaar Wijnberg voorkomt, dat een gelijknamig hotel had. Dat moeten wel de ouders van Selma zijn. Dankzij Genlias is de link snel gelegd: Selma is een volle nicht van Chawwa’s vader. Ik vraag aan Chawwa’s vrouw Marianne of zij al weten dat Chawwa’s achternicht de volgende week in Nederland zal zijn. ‘Dat is geen familie, Chawwa’s hele familie van vaderskant is vermoord’, is het stellige antwoord. Ik krijg kippenvel als ik me realiseer wat dit betekent. Voorzichtig leg ik uit waarom ik denk dat het hier toch echt om een achternicht gaat. Dit is te belangrijk, ik mag me niet vergissen. Marianne is het met me eens dat het wel moet kloppen en vertelt het aan Chawwa. Nog diezelfde avond belt Chawwa met Amerika en spreekt met Selma. Mijn conclusie klopt. Ze maken een afspraak en een week later volgt een ontmoeting met Selma en haar kleinkinderen. Door mijn nieuwsgierigheid heeft Chawwa er ineens een hele familie bij, 65 jaar nadat ze dacht dat iedereen was vermoord. Chawwa, zelf dichter, beschrijft het heel treffend in haar column: ‘Ik heb al dagen het gevoel van een kind, dat ik al een heleboel dagen achter elkaar jarig ben. Selma is familie. Selma heeft Sobibor overleefd. Selma heeft mijn grootvader ooit een keer ontmoet. Hij was aardig. Dus niet meer alleen: mijn grootvader werd doodgeslagen in Vught. Hij was aardig. Er is een verschuiving in mijn hoofd. Ik had een grootvader. Hij was aardig.’

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

woensdag 7 november 2012

Yvette's Digitaal - 5: Vanzelfsprekend

De column van Yvette Hoitink in het CBG kwartaalblad Genealogie is getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, ook als het artikel bij uitzondering eens een keer géén verwijzingen naar websites bevat... Hier volgt de column uit het septembernummer van dit jaar.

Vanzelfsprekend

Laatst bevond ik mij in een luxe positie: op één dag waren er twee bronnen online gekomen die voor mijn onderzoek van belang zijn. Het Regionaal Archief Tilburg vulde zijn website aan met de bevolkingsregisters van Terheijden, een plaats waar een deel van mijn moeders voorouders vandaan komt. Kort daarna zag ik dat het Gelders Archief de Memories van Successie online had gezet, waarmee ik gegevens over bezittingen van tientallen voorouders kon aanvullen. Ik realiseerde me weer eens hoe gelukkig ik me mag prijzen dat er zoveel bronnen online te vinden zijn. Van grote delen van mijn kwartierstaat kan ik de belangrijkste bronnen op internet raadplegen, vaak zowel de index als de afbeeldingen. Die zijn niet alleen door archieven maar ook door particulieren online gezet of bewerkt. Hulde! Hoe anders is het in het buitenland vaak geregeld. Mijn onderzoek brengt me regelmatig over de grens, in elk geval virtueel. Vrijwel al mijn voorouders woonden in een grensgebied. Het is dus niet verwonderlijk dat ik meerdere lijntjes naar Duitsland en het huidige België heb. Daarnaast doe ik onderzoek naar emigratie naar de Verenigde Staten en Brazilië. Het valt me iedere keer tegen hoe weinig ik daar op het internet kan vinden. In België vind ik nog wel wat relevante indexen, maar scans van bronnen staan er amper. In Duitsland kan ik zelfs geen indexen vinden voor de plaatsen waar ik onderzoek doe. Veel meer dan hier lijken instellingen op hun collectie te zitten. Wat hebben we het in Nederland dan goed voor elkaar. Dat niet iedereen dat even bijzonder vindt, blijkt als je de discussies op nieuwsgroepen en forums volgt. Sommige mensen lijken het vanzelfsprekend te vinden dat er zoveel op het net staat. Onze verwachtingen over online dienstverlening worden steeds hoger. Niet alleen de indexen willen we online doorzoeken, we willen ook kunnen doorklikken naar de scans. Als een website hiervoor wil laten betalen om in elk geval een deel van de steeds toenemende kosten te dekken wordt daar soms schande van gesproken. Maar is het wel zo vanzelfsprekend om de site-eigenaar, en indirect vaak de belastingbetaler, met de hele rekening op te zadelen? In mijn gemeente konden inwoners laatst interactief meedenken over het sluitend krijgen van de begroting. Met schuifjes kon ik aangeven waar ik het geld aan uit wou geven en waar ik op wou bezuinigen. Dat waren moeilijke keuzes: gaat de onroerend zaak belasting omhoog of trekken we minder geld uit voor het aanpakken van taalachterstand bij kinderen? Vragen we  gehandicapten een eigen bijdrage voor hulpmiddelen of verminderen we het toezicht op kinderdagverblijven? Bij het invullen vroeg ik me af: Als er een schuifje bij had gezeten voor het gratis online beschikbaar stellen van genealogische bronnen, hoeveel mensen zouden dat schuifje van de nul af hebben gehaald?

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

woensdag 10 oktober 2012

Geschiedenis van de bevolkingsomvang - II

Reeds eerder (juli 2011) werd in dit Dossier een bericht gewijd aan de bevolkingsomvang van landen en steden in het verleden. Ons bereiken nl regelmatig vragen dienaangaande van mensen die zich een beeld proberen te vormen van de omvang van een stad in het verleden, omdat ze bijvoorbeeld proberen in te schatten hoe groot de kans is dat twee mensen die tegelijk ergens leefden elkaar ook daadwerkelijk gekend moeten hebben danwel familie van elkaar waren.
We verwezen toen naar allerlei handige websites die daarbij behulpzaam kunnen zijn. Relatief weinig aandacht ging daarbij uit naar de laatste twee eeuwen, terwijl daarover juist veel gegevens te vinden zijn. Vandaar dit vervolg.


Op de website volkstellingen.nl zijn in detail de gegevens van de Volkstellingen van 1795 t/m 1971 terug te vinden. Bijna ieder decennium werd er wel een nieuwe volkstelling gehouden. De gegevens zijn niet alleen beschikbaar per provincie, maar ook per gemeente. Vaak zijn er zelfs gegevens bekend over beroepen en aantallen huizen per gemeente.

Voor meer recente gegevens kan men verder nog terecht bij het Centraal Bureau voor Statistiek. Met gegevens tot op het niveau van postcode...

dinsdag 2 oktober 2012

Boek over de nozems van de Gouden Eeuw


Bij de Amsterdams University Press verscheen een boeiend boek over mannelijke adolescenten in de Gouden Eeuw.  In dit boek van Benjamin Roberts worden jonge mannen uit de periode tussen 1620 en 1630 geportretteerd. Als bekendste voorbeeld wordt Rembrandt genoemd. Zij gingen tegen de conservatieve tijdgeest in door hun haar te laten groeien en flamboyante, dandy-achtige kleding te dragen. Zij dronken overmatig, daagden stadswachten uit, waren promiscue en zongen wellustige liederen. Bovendien waren deze jongemannen de eersten uit de Europese geschiedenis die tabak rookten. Met andere woorden, we hebben hier te maken met een soort nozems of hangjongeren avant la lettre.

De jaren 1620-1630 waren de welvarendste periode in de Gouden Eeuw. Stijgende inkomens en een liberale tijdgeest brachten deze opstandige generatie voort, iets wat een sterke invloed had op de Nederlandse identiteit in de zeventiende eeuw. Aan de hand van hoofdstukken over kleding, drank, geweld, seksualiteit, drugs en vrijetijdsbesteding schetst Benjamin Roberts een indringend beeld van deze jeugdcultuur. 
Roberts toont met dit boek aan dat normafwijkend gedrag van alle tijden is. Juist in periodes van stijgende welvaart ontstaat ruimte voor buitenbeentjes, worden extravagantie en het zwarte schaap geaccepteerd. Deze makkelijk te lezen studie met sprankelende en hilarische voorbeelden laat dat overtuigend zien.


Benjamin B. Roberts,  Sex and Drugs before Rock 'n' Roll - Youth Culture and Masculinity in Holland's Golden Age, uitgegeven door Amsterdam University Press (Amsterdam 2012), 336 pag.'s, ISBN 978 908 9644 022, prijs € 37,50.

Benjamin B. Roberts is een onafhankelijke Amerikaanse historicus en journalist gevestigd in Amsterdam.

vrijdag 21 september 2012

Internationaal Museum voor Familiegeschiedenis op komst?

De plannen voor een Internationaal Museum voor Familiegeschiedenis in Limburg beginnen steeds concretere vormen aan te nemen. Inmiddels heeft een groot aantal organisaties toegezegd het initiatief op de een of andere manier te willen ondersteunen. Initiatiefnemer is Leo Barjesteh. Als vestigingsplaats heeft men het voormalige Ursulinenklooster in Eijsden op het oog. In november moet de gemeenteraad van Eijsden-Margraten zich hierover uitspreken. Het museum zou begin 2014 moeten openen.

Het beoogde museum zal aandacht hebben voor familiegeschiedenis in de meest brede zin: genealogie, heraldiek, familiesymbolen en -tradities, iconografie, rituelen, migratiegeschiedenis, DNA-onderzoek, forensisch onderzoek, de evolutie van de mens etc. etc. Alle mogelijke windstreken zullen daarbij aan bod komen.

Met nadruk zal ook aandacht worden gegeven aan genetisch onderzoek (o.a. Haplogroepen) en de geschiedenis van de evolutie van de mens. In verband met dat laatste aspect is samenwerking gezocht met de Stichting Eugène Dubois, genoemd naar de ontdekker van de Javamens. Eugène Dubois was afkomstig uit Eijsden en wordt algemeen beschouwd als een baanbrekend figuur voor de paleoantropologie en was belangrijk voor het geaccepteerd maken van Darwin's evolutietheorie.

Er is inmiddels een website van het museum in oprichting (deels "onder constructie"), en er zijn folders in het Nederlands en het Engels

woensdag 4 juli 2012

Online cursus paleografie van de UvA

Wie archiefstukken van vóór 1800 wil raadplegen kan niet zonder paleografie. Paleografie betekent letterlijk oud schrijven, van het Grieks παλαιός = oud en γράφειν = schrijven. Voor historici is het dus een belangrijke hulpwetenschap, en dat geldt ook voor genealogen die wel eens een origineel oud archiefstuk willen lezen.

In de eerste plaats wordt de paleograaf geconfronteerd met technische vraagstukken: andere vormen van letters en cijfers en in onbruik geraakte afkortingen. Daarnaast wordt e.e.a. nog gecompliceerd door het gebruik van in onbruik geraakte woorden of woordbetekenissen en veranderde spellingen. Om een min of meer handige paleograaf te worden moet iemand veel oefenen en liefst voorbeelden bij de hand hebben.


Marten Jan Bok en Harm Nijboer van de Universiteit van Amsterdam hebben een (gratis) online cursus Nederlandse paleografie voor de 16e t/m 18e eeuw ontwikkeld. De website geeft om te beginnen een beknopt overzicht van de historische ontwikkeling van het schrift tot de 18e eeuw, gevolgd door de onmisbare overzichten van lettervormen, afkortingen, gebruik van cijfers en handige literatuur en hulpmiddelen.
Verder uiteraard een oefenmodule om ervaring op te doen. In de oefenmodule staan voornamelijk 17e eeuwse teksten in oplopende moeilijkheidsgraad. Je kunt je transcriptie intypen en na afloop via de knop "vergelijk" automatisch laten vergelijken met een geautoriseerde transcriptie.

Zie in dit verband ook onze eerdere bijdrage over de woordenboeken van het Instituut voor Nederlandse Lexicologie.

zondag 1 juli 2012

Een tijdbalk maken met Timeline JS

Timeline JS is een freeware (dus gratis) applicatie waarmee je op een relatief eenvoudige manier mooie tijdbalken (timelines) kunt maken over allerlei onderwerpen. Naast de klassieke tijdbalk kun je de verschillende items op je tijdbalk uitwerken met fotomateriaal en extra tekst. De website biedt een aantal aardige voorbeelden. Het lijkt zeker ook voor familiehistorici een aardig instrument om eens mee te experimenteren.

De applicatie wordt inmiddels ook gebruikt door de online-versie van Le Monde. Zie hier een voorbeeld over de Franse presidentsverkiezingen van dit jaar.


woensdag 13 juni 2012

Het Archievenblad online

Het Archievenblad (1892-heden) is het vakblad voor beroepsbeoefenaren in het archiefwezen dat wordt uitgegeven door de Koninklijke Vereniging van Archivarissen in Nederland (KVAN). Het blad richt zich op archivarissen, archiefmedewerkers en gebruikers. Het Archievenblad besteedt aandacht aan ontwikkelingen in het archiefwezen, wetten en regelgeving archieven, methoden en technieken die in het archiefwezen worden gehanteerd en archiefopleidingen.

Sinds 12 juni 2012 is Het  Archievenblad online te raadplegen en full text te doorzoeken. Een index is nog in ontwikkeling en zal binnenkort ook ter beschikking komen. Dit is goed nieuws voor de genealoog met vragen op het gebied van archieven en methodiek.

dinsdag 12 juni 2012

Yvette's Digitaal - 4: Afscheid

De column van Yvette Hoitink in het CBG kwartaalblad Genealogie is getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, ook als het artikel bij uitzondering eens een keer géén verwijzingen naar websites bevat...
Afscheid

Na twintig jaar is het tijd geworden om afscheid te nemen. Een moeilijke beslissing, maar het moest gebeuren. Al jaren zit ik om alle tekortkomingen heen te werken maar het ging gewoon niet meer. Ik heb daarom besloten om mijn oude stamboomprogramma vaarwel te zeggen. Twintig jaar: een eeuwigheid in computerland waar software van drie jaar oud vaak al hopeloos verouderd aandoet. Mijn oude programma was nog op MS-DOS gebaseerd en kon zelfs niet met een muis bediend worden. Om het draaiende te houden onder nieuwe versies van Windows moest ik door steeds meer hoepels springen.Emulatoren, virtuele machines, andere vage tooltjes: alles om het programma maar te kunnen blijven gebruiken. Waarom al die moeite? Omdat het invoeren zo lekker snel ging dankzij alle sneltoetsen. Als je met een bevolkingsreconstructie bezig bent waarbij je soms alle personen uit bronnen integraal invoert is dat een belangrijk criterium. Mijn eisen aan een stamboomprogramma zijn de afgelopen twintig jaar stevig veranderd. Ik was toen een middelbare scholier die net begonnen was met stamboomonderzoek. Het was voldoende als ik alle feiten met bronvermelding vast kon leggen. In de jaren erna werd ik van een ‘conclusie’-georiënteerde genealoog meer een ‘bewijs’-georiënteerde. Dat betekent dat ik niet alleen ‘de’ geboortedatum wilde kunnen vastleggen, maar ook eventuele alternatieven die in andere bronnen genoemd werden om zo later nog te kunnen zien waarom ik welke conclusie had getrokken. Daarnaast kreeg ik behoefte om digitaal materiaal te koppelen aan mijn stamboom: familiefoto’s en filmpjes maar vooral ook foto’s en scans van archiefstukken. Mijn oude programma kon dat niet. Ook daar wist ik een mouw aan te passen door er een online stamboomprogramma naast te gebruiken waar ik dan de afbeeldingen en filmpjes toevoegde. Eind vorig jaar kocht ik een nieuwe computer en kwamen er weer een paar hoepels bij. De druppel die voor mij de emmer deed overlopen, was dat kopiëren en plakken niet meer werkte. Met de mooiste transcripties binnen handbereik kon ik die teksten niet meer op de juiste plek opnemen. Na maanden van demoversies uitproberen heb ik een nieuw programma gekozen. Wat prachtig om alle gegevens van een persoon overzichtelijk bij elkaar te hebben: feiten, bronnen en afbeeldingen. Het programma is gekoppeld aan een ‘app’ op mijn telefoon waardoor ik mijn gegevens altijd bij me heb en kan aanvullen. Laatst was ik op een begraafplaats waar ik een graf van een betovergrootvader ontdekte. Met mijn telefoon maakte ik een foto en koppelde die in de app meteen aan die voorouder. Ik heb het gevoel dat ik qua stamboomprogramma eindelijk de  eenentwintigste eeuw ben binnengestapt. Ik mis mijn oude programma wel. Ik kende alle trucjes en handigheidjes en voel me nu wat ontheemd. Maar de gegevens die ik invoer zijn beter onderbouwd en ik zie verbanden die me anders ontgaan waren. Een nieuwe fase in mijn onderzoek is aangebroken.

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

maandag 11 juni 2012

Familie Kroes - Het zit toch anders....

Door Jochem Kroes

In januari berichtten we over de verwantschap tussen Doutzen, Iris & Henk Kroes èn CBG-redacteur Jochem Kroes. Uit nieuwe gegevens blijkt dat dit niet geheel klopt.

Iris Kroes
Mevrouw Willy Furrer-Kroes, secretaris van de Familiestichting Uit Welke Beker (voor dragers van de namen Croes, de Croes, Croese, Croesen, Croeze, Croezen, Kroes, de Kroes, Kroese, Kroesen, Kroessen, Kroeze, Kroezen, Cruse, Kruse, Krüse, Kruze, Kruzen en Krüze) meldde onlangs dat de veronderstelde familierelatie tussen fotomodel Doutzen, zangeres Iris, ijsmeester en oud-directeur van de Vereniging De Friesche Elf Steden Henk en genealoog Jochem Kroes niet juist is. Uit de vele gegevens waar de familiestichting over beschikt, blijkt dat Doutzen, Jochem en bovengenoemde Willy (Furrer-)Kroes wel familie van elkaar zijn, maar Iris en Henk niet!

Iris en Henk Kroes zijn wel weer aan elkaar verwant. Hun eerste gemeenschappelijke voorvader is Hendrik Jacobs Kroes (1804-1883), die turfmaker te Nijehaske was. Henk (1938) behoort tot de vijfde generatie en Iris (1992) tot de zesde generatie sinds Hendrik Jacobs. Deze Hendrik is de laatste in een rij van tenminste vier generaties turfmakers in Haskerland en daarvoor in Wanneperveen in Noordwest-Overijssel.
Henk Kroes
Zijn oudst bekende voorvader is Jan Hendriks Kroes, die omstreeks 1720 te Wanneperveen werd geboren en daar mogelijk in 1793 overleed. Omstreeks 1740 was hij als turfmaker aan het werk in Haskerland, waar vanaf het midden van de 18e eeuw heel veel zgn. ‘Gietersen’ naar toe verhuisden. De Gieterse immigratie naar het veengebied van het Friese Lage Midden had alles te maken met het opraken van de turf in Giethoorn en omliggende dorpen, maar in het Friese Haskerland en Schoterland waren de laagveengebieden nog vrijwel onaangeroerd. Jan Hendriks Kroes behoorde dus tot de omvangrijke groep van Gieterse turfmakers, die zich tijdelijk dan wel voorgoed in Friesland vestigden. De naam Gietersen had dus betrekking op alle immigranten uit het noordwesten van Overijssel. Veel van hun nageslacht woont daar nog steeds en dat kan men zien aan familienamen als Drost, Knobbe, Krikke, Lasche, Mast, Mink, Stuiver, Toering, Ten Hoeve enz. (zie meer hierover het boek van Jochem Kroes, De Gietersen in Friesland, Leeuwarden 1996). Jan Hendriks zoon, Jan Jansen Kroes vestigde zich in 1764 voorgoed in Oudehaske als veenbaas, dus als zelfstandig ondernemer in de turfgraverij. Zijn zonen vestigden zich nadien in het aangrenzende Aengwirden en Schoterland en vandaaruit verspreidden hun nakomelingen zich over het oosten van Friesland, met Drachten als centrum.

Doutzen in Nova Zembla
Doutzen, Willy en Jochem stammen uit een andere familie Kroes, die overigens ook het noordwesten van Overijssel komt, maar dan uit de handelsplaatsen Oldemarkt en Kuinre. Hun oudste stamvader is Marten Peters Kroes, die ook wel Van Buijten werd genoemd. Diens zoon Hendrik Martens Kroes werd in 1651 te Oldemarkt gedoopt en na hem bleven zeker vier generaties in dit handelsdorp. Omstreeks 1800 verplaatste de familie zich naar Kuinre en Delfstrahuizen en nog weer later naar het (noord)oosten van Friesland. Verschillende generaties oefenden in de 18e en 19e eeuw het beroep van timmerman uit.
Doutzen en Willy Kroes zijn het minst ver aan elkaar verwant. Hun gemeenschappelijke groot- respectievelijk overgrootvader is Rein Kroes (1876-1955), die onder meer timmerman en eigenaar van De Beurs te Leeuwarden was. Jochems relatie gaat een aantal generaties verder terug, tot in de 18e eeuw, waar Jan Warners Kroes (1767-1816) onze gemeenschappelijke voorvader is. Hij was timmerman in Kuinre, waar hij in 1796 voor het de eerste keer trouwde en wel met voormoeder Trijntje Jacobs Bruijn.

De fout in de vorige genealogie zat in het verwarren van Jacob Jans Kroes, geb. Kuinre 1 nov. 1795 en behorend tot de Oldemarktse familie, met Jacobs Jans Kroes, geb. Oudehaske 28 sept. 1766 en behorende tot de andere Wanneperveense familie.

Meer over deze verwantschapsrelaties kan men lezen in de onderstaande fragmentgenealogieën:


Fragmentgenealogie Kroes 1 (Oldemarkt)

I. Marten Peters Kroes,  (van Buijten?, Marten Pieters), geb. omstr. 1620, tr. Jantien Everts Schouwen.
II. Hendrik Martens Kroes, ged. Oldemarkt 24 aug. 1651, tr. voor maart 1670 Aeltien Pieters, geb. IJsselham omstr. 1645 .
III. Marten Hendriks Kroes, geb. Oldemarkt 16 maart 1670, tr. Wempjen Warnaars Terwischa.
IV. Hendrik Martens Kroes, ged. Oldemarkt 10 april, tr. Geesjen Harmens Terwisga.
V. Warner Hendriks Kroes, ged. Oldemarkt 25 okt. 1739, begr. Kuinre 2 febr. 1802, tr. Oldemarkt 15 april 1764 Hillegien Gast, geb. omstr. 1731, overleden Kuinre 29 dec. 1801.
    Uit dit huwelijk onder anderen:
    1. Jan Warners Koes, volgt IVa (tak A).
    2. Anthonij Warners Kroes, volgt IVb (tak B).

tak A
IVa. Jan Warners Kroes, geb. Oldemarkt 6 aug. 1767, overleden Kuinre 27 febr. 1816,  tr. 1e Blokzijl 24 febr. 1793 Trijntje Bruijn(s), geb. Blokzijl 11 aug. 1773, overleden Kuinre 2 sept. 1796.
Va. Warner Jans Kroes, geb. Kuinre 3 dec. 1793, overleden Garijp 20 febr. 1858, tr. 2e Schoterland 21 sept. 1828 Wypkje Pieters Kiestra.
VIa. Jan Warners Kroes, geb. Delfstrahuizen 21 nov. 1830, tr. Pietje Sijes van der Meer.
VIIa. Warner Jans Kroes, geb. Garijp 18 nov. 1852, tr. Aukje Reins Kuipers.
VIIIa. Rein Warners Kroes, geb. Westergeest 1 sept. 1876, tr. Ytje Douwes Halbesma.
    Uit dit huwelijk onder anderen:
    1. Warner Kroes, volgt IXa.
    2. Douwe Kroes, volgt IXb.

IXa. Warner Kroes, geb. Dokkum 16 april 1902, overleden Gorredijk 17 juli 1981, tr. 2e Leeuwarden 1 juli 1942 Maria Banis.
Xa. Willy Kroes, secretaris van de Familiestichting Uit Welke Beker (Kroes), tr. Robert Wim Furrer.

IXb. Douwe Kroes, geb. Dokkum 24 febr. 1912, overleden Bergum 5 juli 2003, tr. Leeuwarden 28 okt. 1936 Reinskje Wielinga.
Xb. Ouders van Doutzen Kroes.
XIb. Doutzen Kroes, fotomodel en actrice.

tak B
IVb. Anthonij Warners Kroes, geb. Oldemarkt 1771.
Vb. Warner Anthonies Kroes, geb. Kuinre 1796.
VIb. Anthonij Warners Kroes, geb. Kuinre 1831.
VIIb. Jan Jacobus Kroes, geb. Blankenham 1868.
VIIIb. Anthonij Kroes, geb. Kuinre 1892.
IXc. Jan Jacobus Kroes, geb. Oosterzee 1919.
Xc. Jochem Kroes, geb. Marknesse (N.O.P.) 1951, redacteur Nederland’s Patriciaat, CBG.


Fragmentgenealogie Kroes 2 (Wanneperveen)

I. Jan Hendriks Kroes, geb. Wanneperveen omstr. 1720, overleden ald. [1793], tr. Claesje.
II. Jan Jansen Kroes, geb. Nijehaske omstr. 1740, tr. Oudehaske 10 okt. 1762 Hendrikje Jacobs.
III. Jacob Jans Kroes, geb. Oudehaske 28 sept. 1766, overleden Joure 16 jan. 1847, tr. Oudehaske 6     jan. 1788 Rigtje Jacobs Klemstra. (NB: Jacob werd verward met Jacob Jans Kroes, geb. Kuinre 1795)
IV. Hendrik Jacobs Kroes, geb. ’t Meer 24 maart 1804, overleden Schoterland 21 juli 1883, tr. Joure 27 sept. 1828 Geertje Freerks Raadsveld.
    Uit dit huwelijk onder anderen:
    1. Willem Hendriks Kroes, volgt Va.
    2. Jan Hendriks Kroes, volgt Vb.

Va. Willem Hendriks Kroes, geb. Oudehorne 12 juni 1845, overleden Jubbega 15 dec. 1899, tr. Schoterland 28 febr. 1867 Trijntje de Vries.
VIIIb. Geert Willems Kroes, geb. Jubbega-Schurega 27 sept. 1881, overleden Katlijk 1 maart 1952, tr. Schoterland 22 mei 1913 Antje van den Akker.
IXb. Grootouders van Iris Kroes.
Xb. Ouders van Iris Kroes.
XIb. Iris Kroes, winnares The Voice of Holland 2011-2012.

Vb. Jan Hendriks Kroes, geb. Oudehorne 3 nov. 1849, overleden Nieuweschoot 17 okt. 1915, tr. Schoterland 26 juli 1874 Leentje Pranger.
VIIIc. Hendrik Kroes, geb. Nieuweschoot 21 juni 1877, overleden Terkaple 16 dec. 1965, tr. Utingeradeel 16 mei 1901 Wybrigje Koning.
IXc. Ouders van Henk Kroes.
Xc. Henk Kroes, ijsmeester en oud-voorzitter van de Vereniging De Friesche Elf Steden.

woensdag 6 juni 2012

Lezing: Ontwikkeling in genealogiebeoefening vanuit ethnologisch oogpunt

Op donderdag 21 juni (1700-1830 uur) houdt prof Elisabeth Timm in Amsterdam de 13e Meertens Ethnologie Lezing. De lezing is in het Engels en draagt de titel Reference and Reverence. Two Modes of Popular Genealogy in Europe since the 19th Century. (‘Reference and Reverence’ Twee vormen van genealogie in Europa sinds de negentiende eeuw.)

Sinds de jaren negentig van de twintigste eeuw is onderzoek naar afstamming, het maken van stambomen, het schrijven van familiegeschiedenissen en de opbouw van verwantschaps-databanken in de hele wereld bijzonder populair geworden. Hierdoor is de genealogie van een ‘beschermings’-instrument en hulpwetenschap van de adel getransformeerd tot een geliefde historisch georiënteerde massapraktijk. Deze verschuiving werd gefaciliteerd door de opkomst van digitale technieken en formats zoals databanken, internet en mailinglists. De popularisering van de genealogie kent echter geen lineaire ontwikkeling en laat verschillende vormen of modi zien die zich niet chronologisch ontwikkelen: de modus van reverence verwijst naar het kwalificeren van genealogische onderzoeksresultaten waarbij men ervoor kiest bepaalde personen tot één familie te laten behoren en waarbij anderen juist worden buitengesloten. De modus van reference impliceert het niet-kwalificerend verzamelen van familieleden, met als doel zoveel mogelijk verwanten op te sporen via historisch onderzoek.

In haar lezing zal prof. dr. Elisabeth Timm deze twee modi behandelen op basis van voorbeelden in Europa. Zij zal ingaan op vragen als: tonen actuele populaire vormen van genealogie nog verbindingen met de adellijke en wetenschappelijke genealogie, of tonen ze een eigen dynamiek en daarmee nieuwe manieren omtrent het definiëren van verwantschap en familie? Bovendien zal Timm de vraag beantwoorden hoe de populariteit van genealogie en persoonlijke familiegeschiedenissen zich verhoudt tot de debatten rond nationalisme en cultureel erfgoed?

Elisabeth Timm is professor Europese Etnologie aan de Universiteit van Münster. De lezing in Academisch-cultureel Centrum Spui25 kan gratis worden bijgewoond. Reserveren via de website van Spui25.

vrijdag 11 mei 2012

Boek over bindprentjes, symboliek en sacramenten

Veel genealogen uit m.n. de katholieke hoek verzamelen ook graag zogenaamde bidprentjes van hun voorouders en aanverwanten. De bidprentjes, die ook wel gedachtenisprentjes en doodsprentjes worden genoemd, vormen niet alleen mooi illustratiemateriaal, maar geven ook een beeld van een soms alweer verloren gegane wereld. Een doorkijkje naar de manier waarop mensen aankeken tegen het leven en hun geloof beleefden.

Onlangs verscheen een prachtig kijkboek van Frans Pluijmaekers, Susan Verspaandonk en Victor Spauwen waarin niet alleen circa 500 laat 19e eeuwse en 20e eeuwse bidprentjes uit de collectie van Pluijmaekers zijn afgebeeld, maar deze ook in hun context worden gepresenteerd. De afbeeldingen en symboliek op de prentjes is niet goed te duiden zonder kennis van de Rooms-katholieke sacramenten. In evenzovele hoofdstukken komen het doopsel, het vormsel, de biecht, de eucharistie, het huwelijk, het priesterschap en de laatste sacramenten aan bod. Dit deel van het boek wordt verzorgd door catechete Susan Verspaandonk. Vooral voor niet-katholieken en (deels) ontkerkelijkte katholieken is dat zéér leerzaam.  

Prentjes uit de rijke Rooms Katholieke cultuur. Tastbare tekens van heilbrengende symbolen en rituelen, in het bijzonder de sacramenten, door Frans Pluijmaekers, Susan Verspaandonk en Victor Spauwen (Zeist 2011). ISBN 9789081800709,  256 blz., gebonden, CKZ Uitgeverij. Prijs € 28,95, verkrijgbaar bij de betere boekhandel.

dinsdag 1 mei 2012

Hoe schrijf ik een historisch verantwoord artikel?

In Nederland worden op allerlei niveaus jaarlijks grote aantallen bijdragen geschreven voor heemkundige, genealogische en historische (regionale) tijdschriften en familiebladen. Het niveau van deze artikelen loopt enorm uiteen. In Vlaanderen speelt hetzelfde. Teneinde het niveau van veel van de bijdragen op te krikken schreef Thijs Lambrecht, de archivaris van het Rijksarchief Brugge, een soort beknopte handleiding waarin hij belangrijke aspecten van het schrijven van artikelen de revue laat passeren:
  • voor welk publiek schrijft men?  
  • probleemstelling en onderzoeksvragen
  • literatuuronderzoek
  • bronnen en bronkritiek
  • structuur en besluit
  • titelkeuze
Thijs Lambrecht, Hoe schrijf ik een historisch verantwoord artikel? Tips voor een betere valorisatie van heemkundig onderzoek.
Zie voor meer informatie de website van Heemkunde Vlaanderen.
Daar kan worden doorgeklikt naar een digitale versie van het artikel.

Zie ook een eerdere bijdrage aan Methodiek dossier@CBG over Schrijfwijzers.

vrijdag 27 april 2012

Slides van Yvette Hoitinks Workshop Dutch Genealogy

Op 9 april jl. gaf Yvette Hoitink via Skype een workshop "Dutch Genealogy" in Wisconsin (VS). De presentatie-slides heeft Yvette online gezet zodat ook mensen die 9 april niet aanwezig waren ze kunnen bekijken. De slides behandelen de volgende onderwerpen:

  • Belangrijke bronnen 
  • Zoeken naar immigranten onder je voorouders 
  • Tips per Nederlandse provincie 
  • Gebruik van Genlias en WieWasWie 
  • Zoektips 
 Zie website Yvette Hoitink.
=============
In English:

On April 9th, Yvette Hoitink gave a workshop "Dutch Genealogy" at the Sheboygan County Historical Research Center (Wisconsin, USA), using Skype. She now uploaded her slides, so people who weren't there can see what the presentation was about. The slides cover these topics:
  • Different important sources
  • Finding your immigrant ancestors
  • Tips per province (Gelderland, Zeeland, Friesland: the 3 provinces where most Dutch people in Sheboygan come from)
  • Using Genlias and WieWasWie
  • Search tips
Link to website Yvette Hoitink.

dinsdag 24 april 2012

Boek: Vlaams ABC van de genealogie

In samenwerking met Familiekunde Vlaanderen verscheen bij FARO (het Vlaams steunpunt voor cultureel erfgoed) het naslagwerk ABC van de genealogie van de zeer ervaren auteur Johan Roelstraete. 
Het betreft een lexicon waarin zowel de beginnende leek als de gevorderde genealoog op een toegankelijke en accurate wijze informatie kan vinden over honderden termen (historische zoals 'leendenombrement', maar ook hedendaagse zoals 'mitochondriaal DNA'), uitleg bij beschikbare bronnen en hun bewaarplaats, webadressen van genealogische organisaties over heel de wereld en zeer uitvoerige verwijzingen naar beschikbare literatuur en websites.

Het boek is zeker ook geschikt voor Nederlandse genealogen die een deel van hun roots in Vlaanderen hebben. Want hoewel het Nederlands en het Vlaams zéér verwante talen zijn, blijven er altijd bijzondere Vlaamse termen die de Nederlander voor raadsels kunnen stellen. En de genoemde websites etc. zijn uiteraard ook welkom.

Het ABC van de genealogie van Johan Roelstraete telt 286 pag.'s, kost € 20, -(excl. verzendkosten) en kan zowel bij Familiekunde Vlaanderen als bij FARO besteld worden.

donderdag 19 april 2012

Plantagegeld in Nederlands-Indië

Het gebruik van speciaal geslagen huismunten (ook 'tokens' genoemd) als plaatsvervangend circulatiegeld  op plantages in Amerika en Azie komt vanaf het midden van de 18e eeuw voor. Eerst in Mexico en later ook in de Engelse koloniën in de Caribische Zee en Azië. Vanaf eind 19e eeuw worden huismunten ook in Nederlands-Indië gebruikt in bedrijven die werkzaam waren in de teelt van tabak, koffie, nootmuskaat, kokosnoten,  rubber-, olie- en palmbomen en mijnbouw en bij handelshuizen.  Zulk huisgeld werd gebruikt om de arbeiders te betalen en leidde tot allerlei vormen van gedwongen winkelnering. Voor familiehistorici met voorouders op plantages is het een mooie uitdaging om (afbeeldingen van) het juiste plantagegeld te vinden.

Asahan Tabak Maatschappij Silau, Sumatra ca. 1902-1913

Zie voor méér informatie de website Plantagegeld. Meest uitputtend wordt plantagegeld beschreven in het boek Plantage-, Handels- en Mijngeld van Nederlands-Indië van A.J. Lansen en L.T. Wells.

Op 9 mei 2012 is er een speciale veiling waarbij o.a.plantagegeld wordt aangeboden. Zie hier voor de bijbehorende catalogus met veel afbeeldingen.

dinsdag 3 april 2012

Gedigitaliseerde groepsfoto's taggen met WinIdent32

Met het freeware-programma WinIdent32 kunnen op een makkelijke manier personen op gescande groepsfoto's worden genummerd en geannoteerd. Daarbij worden ook losse portretfoto's van de afzonderlijke personen vervaardigd.

De portretten van verschillende familieleden kunnen worden aangebracht in getekende stamboomafbeeldingen, zodat een klassieke boom met fotoportretten ontstaat. Ook is het mogelijk om de plaatsen waar de foto's genomen zijn te linken met gegevens uit Google GeoCoding.
Alles bij elkaar een aardig programma om eens mee te experimenteren 

De maker van WinIdent32 is Jean-Pierre Feron en programma en documentatie is beschikbaar in zowel Frans als Duits.

dinsdag 13 maart 2012

Biografisch Woordenboek van Nederland 1780-1830

Omlangs kwam het Biografisch Woordenboek van Nederland (BWN) 1780-1830  gereed.
BWN 1780-1830 is een digitaal wetenschappelijk naslagwerk dat doelbewust is vervaardigd  in aanvulling op bestaande naslagwerken, zoals het Digitaal Vrouwenlexicon, BWN 1880-2000 etc.
In BWN 1780-1830 zijn korte levensbeschrijvingen opgenomen van personen die zich tussen 1780 en 1830 in Noord-Nederland op enigerlei wijze hebben onderscheiden en onvoldoende aan bod kwamen in de reeds bestaande naslagwerken.


De ruim 70 nieuwe biografieën zijn zo gelijkmatig mogelijk gespreid over zowel terreinen van maatschappelijke activiteit als de verschillende deelperioden: Patriottentijd en Restauratie (1780-1787-1795), Bataafse Tijd (1795-1806), Franse Tijd (1806-1814) en Verenigd Koninkrijk (1814-1830).
Ze kunnen rechtstreeks worden geraadpleegd op de website historici.nl. Verder zijn de nieuwe biografieën, net als de reeds bestaande, uiteraard ook opgenomen in het Biografisch Portaal.

woensdag 7 maart 2012

Yvette's Digitaal - 3: Burgerarchivaris

Yvette Hoitink heeft in het CBG kwartaalblad Genealogie een column getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, mèt links. Dan kunnen de lezers ook meteen doorklikken.

Burgerarchivaris

Citizen archivists is een term die David S. Ferriero, de Amerikaanse ‘rijksarchivaris’ gebruikt om een nieuw soort bezoekers van archieven aan te duiden. Bezoekers die niet alleen informatie halen, maar ook brengen. Bezoekers die meehelpen om de archieven beter toegankelijk te maken door bij te dragen in de vorm van reacties, transcripties of trefwoorden. Het voordeel voor archieven is duidelijk, maar waarom zouden bezoekers die moeite doen? Laat ik mezelf als voorbeeld nemen. Als ik op Ancestry een Nederlandse emigrant tegenkom met een hopeloos verbasterde naam, dan vind ik het handig dat ik meteen een suggestie kan toevoegen en kan aangeven wat de oorspronkelijke naam was. Op dezelfde manier kan ik transcriptiefouten verbeteren of aangeven wat de meisjesnaam was. Daarmee help ik andere bezoekers.
Ook in Nederland zijn voorbeelden te vinden van de inzet van deze nieuwe soort vrijwilligers. Een prachtig initiatief vind ik het project Vele Handen. Je kunt daar meehelpen met het indexeren van de militieregisters. Het invoeren is zo eenvoudig dat ik het haast een vorm van yoga vind: achternaam, tussenvoegsel, voornaam, geboorteplaats, geboortedatum, volgende persoon! De op die manier overgetypte gegevens kun je op Militieregisters.nl. doorzoeken. Dat je als vrijwilliger punten verdient waarmee je gevonden scans kunt downloaden, is een leuk extraatje.
Naast het overtypen en corrigeren van tekst zijn er ook andere manieren om als burgerarchivaris aan de slag te gaan. Zo heeft de New York Public Library gereedschap online staan waarmee je kaarten kunt projecteren op de wereldbol. Je kiest een kaart en zoekt het bijbehorende gebied op de wereldkaart ernaast. Vervolgens geef je voor minstens drie punten op de kaart aan waar die liggen. Hoe meer punten je aangeeft, hoe nauwkeuriger de kaart wordt geprojecteerd. Zeker bij oude kaarten kan dit verrassende resultaten opleveren. Sommige kaarten zijn bijvoorbeeld niet met het noorden naar boven georiënteerd, andere zijn niet nauwkeurig, waardoor bepaalde delen moeten worden ‘opgerekt’ om ze goed op de kaart van nu te kunnen leggen. De leukste kaart die ik zelf op die manier heb bewerkt, is een kadasterkaart van Clymer in New York,
een dorpje waar veel familieleden van mij naartoe zijn verhuisd rond 1850. Dankzij het strakke wegennet was de kaart eenvoudig op de kaart van nu te leggen. Door de kaart met een schuifje meer en minder transparant te maken kan ik eenvoudig zien wie waar woonde. Deze voorbeelden geven aan wat voor mij de belangrijkste redenen zijn om mee te werken als burgerarchivaris: het is leuk om te doen en zorgt ervoor dat anderen informatie beter kunnen vinden en gebruiken. En zo af en toe doe je iets wat je meteen kunt gebruiken voor je eigen onderzoek.

Yvette Hoitink
genealoog en itc-adviseur

NB: Het project Vele Handen won onlangs de Geschiedenis Online Prijs 2011. Zie hier voor meer informatie over de prijs.

Boek: Dutch Roots. Finding your ancestors in the Netherlands

Wereldwijd hebben miljoenen mensen Nederlandse voorouders. Een groot deel daarvan woont in de traditionele emigratielanden Verenigde Staten, Canada, Australië en Nieuw Zeeland. Naarmate genealogisch onderzoek aan populariteit wint gaan steeds meer van die mensen op zoek naar hun Nederlandse voorouders. De opkomst van internet maakt dat nu makkelijker dan ooit tevoren.

Voor de afstammelingen van Nederlanders emigranten is er nu de Engelstalige handleiding Dutch Roots. In dit boek behandelt Rob van Drie de verschillende bronnen die van belang zijn voor genealogisch onderzoek in Nederland, met uiteraard veel aandacht voor het steeds groter wordende aantal websites en online databases. Aan bod komen burgerlijke stand, bevolkingsregisters, dtb's, notariële archieven, rechterlijke archieven, bronnen betreffende migratie en emigratie, belastingregisters, militieregisters en militaire stamboeken, de Nederlandse familienamen en familiewapens. Het boek wordt afgesloten met een uitgebreide Nederlands-Engelse woordenlijst van 22 pagina's.

Rob van Drie, Dutch Roots. Finding your ancestors in the Netherlands. Dutch Roots is een publicatie van het CBG (Den Haag 2012). ISBN 978 90 5802 088 8, full colour geïllustreerd, 190 pag.'s, prijs incl verzendkosten € 19,50 (Vrienden € 17,00). Prijs voor Europa  € 25,- en voor Wereld € 30,- (incl. verzendkosten). Bestellen kan per email.

Rob van Drie (*1956) is plaatsvervangend directeur van het CBG en auteur van verschillende standaardwerken over genealogisch onderzoek in Nederland.

Dutch Roots is ook verkrijgbaar als eBook bij Amazon..
===
In English

Millions of people worldwide have Dutch ancestry. More and more of them are searching for their Dutch roots as the popularity of genealogical research grows. And thanks to the Internet, it's now much easier to conduct this kind of research.

This is why Dutch Roots (publication in English) gives centre place to research using the World Wide Web. Step by step, the author guides you through websites and provides information about the various Dutch archives and the major genealogical source documents (which are increasingly available online): civil registration, church records, notarial records, court records, migration and emigration records, tax records, military records, Dutch familynames and coats of arms. The book concludes with a 22 page Dutch-English vocabulary.
Dutch Roots is the book to have for anyone wanting to research his or her Dutch ancestors!

Rob van Drie (* 1956) is deputy director of the Centraal Bureau voor Genealogie in The Hague and the author of several standard works on genealogical research in the Netherlands.

Rob van Drie, Dutch Roots. Finding your ancestors in the Netherlands. Dutch Roots is published by CBG (The Hague 2012). ISBN 978 90 5802 088 8, full colour illustrations, 190 pages, price for the Netherlands incl. shipping € 19,50 (Friends of CBG € 17,-). Europe  € 25,- and World € 30,- (incl. shipping). Dutch Roots can be ordered by email. (Please don't forget you address.)

Dutch Roots is available as eBook at Amazon.

donderdag 1 maart 2012

Verrassende Limburgse Verwantschappen in boek Patelski

Tijdens een feestelijke bijeenkomst op 2 maart a.s. (aanvang 16.00 uur) wordt op Château St. Gerlach te Valkenburg aan de Geul het boek Limburgse Verwantschappen. Bijzondere familierelaties gebaseerd op de kwartierstaat Van der Cruijs-Gilissen gepresenteerd.

Het boek is het resultaat van ruim twintig jaar onderzoek naar het uitgebreide voorgeslacht (en het nageslacht van die voorouders) van het echtpaar Gerard van der Cruijs en Marie-Anne Gilissen uit Eijsden en is geschreven door de bekende Limburgse beroepsgenealoog Funs Patelski.


Naast stambomen van de families Van der Cruijs en Gilissen zijn stamreeksen opgenomen van de families Walpot, Hendrix, Van Caldenborgh, Habets, Schroen, Kempener en Notermans. Verder zijn uitgebreide kwartierstaten opgenomen van Gerard en Marie-Anne van der Cruijs. Ook is enige aandacht besteed aan genetische genealogie en Y-chromosonaal DNA-onderzoek verricht.

Gaande het onderzoek bleek al snel dat Gerard en Marie-Anne van der Cruijs voorouders gemeen hadden met prominente personen als b.v. de componist César Franck, Toon Hermans, Georges Simenon en Maxime Verhagen. Dit maakte nieuwsgierig naar de voorouders van andere bekende personen. Uiteindelijk is er onderzoek verricht naar de voorouders van meer dan 150 prominenten, aanvankelijk met het doel gemeenschappelijke voorouders te kunnen aantonen met Gerard en Marie-Anne van der Cruijs, maar al gauw vooral ook naar de onderlinge bloedbanden tussen al die prominenten.

Er blijkt sprake te zijn van een grote onderlinge verwantschap tussen prominenten met Limburgse voorouders. Bovendien kwam naar voren dat ook niet-Limburgse prominenten over Limburgse voorouders blijken te beschikken, zoals b.v. de componistenfamilie Andriessen en Paul Witteman, Leontine Borsato-Ruiters, Elsemieke Havenga, Hans Wiegel, de Franse componist César Franck, Gerard Cox,  Mart Smeets, en anderen.

Verrassende verwantschappen werden ontdekt, bijvoorbeeld die tussen Geert Wilders en Gerd Leers, of tussen Jolande Sap en Geert Wilders; tussen Frans Maassen en Dries van Agt;  tussen Chantal Janzen en Brigitte Heitzer; tussen Francine Houben en Tekla Reuten; tussen Huub Stapel en Godfried Bomans; tussen René van der Linden, Thijs Brand, Bram Moszkowicz en Yvonne Timmerman-Buck om er maar een paar te noemen. Deze verwantschappen worden weergegeven in z.g. geneagrammen (= grafische weergaven van familierelaties).

Een ander voorbeeld is de bloedverwantschap tussen Jo Ritzen, Maria van der Hoeven, Leontine Borsato-Ruiters, Piet Engels, Vivian Boelen en Peggy Vrijens. Ook blijkt de burgemeester van Maastricht, Onno Hoes, wel degelijk Limburgse voorouders te hebben en familie te zijn van Felix Meurders, Theu Boermans en Mgr. Frans Boermans.

Funs Patelski, Limburgse Verwantschappen. Bijzondere familierelaties gebaseerd op de kwartierstaat Van der Cruijs-Gilissen kost  € 65,- (incl. verzendkosten), telt 530 pag.'s en is rijk geïllustreerd. Uitgever is Barjesteh van Waalwijk van Doorn & Co's, e-mail: publisher@barjesteh.nl. Zie website uitgever voor verdere bijzonderheden en de index op familienamen.

woensdag 29 februari 2012

10 maart, Wiki-Werkdag in Tilburg

Op zaterdag 10 maart 2012 organiseren Regionaal Archief Tilburg en Stadsmuseum Tilburg een Wiki-werkdag. Geïnteresseerd in geschiedenis en Tilburg? U wordt van harte uitgenodigd mee te werken aan de Wiki van Tilburg.

De term Wikipedia behoeft tegenwoordig nauwelijks uitleg. Het is een digitale encyclopedie die via internet beschikbaar is. Talloze mensen kunnen daaraan bijdragen, aangezien het een vorm is van (digitaal) kennis delen. Maar wist u dat ook Tilburg over een Wiki beschikt? Deze is vanaf 2011 online en wordt - zoals het een Wiki betaamt- steeds bijgewerkt. Er zijn diverse categorieën aangemaakt zoals Lexicon, Personen, Straten, Oorlogsslachtoffers, Scholen en Bredaseweg. Neemt u alvast eens een kijkje in deze bron vol wetenswaardigheden over de stad: regionaalarchieftilburg.nl/wiki.

In een Wiki kan iedereen nieuwe informatie toevoegen, gegevens aanvullen, foto´s uploaden en meehelpen om interne en externe links aan te maken. Meewerken aan een Wiki is boeiend en kan gewoon vanuit huis. Maar wellicht is het nog interessanter om dat met een groep mensen te doen. Regionaal Archief Tilburg en Stadsmuseum Tilburg organiseren daarvoor een Wiki-werkdag. Het wordt een dag waarop iedereen die mee wil doen als vrijwilliger de handen uit de mouwen steekt om aan de Wiki te werken. Kennis delen en informatie uitwisselen is het doel van deze dag.

De Wiki-werkdag is op zaterdag 10 maart 2012 van 11.00 tot 16.00 uur bij Regionaal Archief Tilburg. Het werk bestaat voornamelijk uit het aanbrengen van verwijzingen en links of het uploaden van foto’s uit de collectie van Regionaal Archief Tilburg. Er worden geen nieuwe lemma’s (informatiepagina´s) gecreëerd. Ervaring is niet verplicht: de dag begint met instructie en er worden afspraken gemaakt over lemma’s en notatiewijze. Ervaring met de computer en affiniteit met Wikipedia is echter wel gewenst.
Er zijn geen kosten verbonden aan deze dag, wél wordt de deelnemers gevraagd een laptop mee te brengen. Ook voor de inwendige mens wordt gezorgd: de dag begint met koffie en lekkers, rond de middag is er een lunch en aan het einde van de middag sluiten we af met een drankje.

Wie mee wil werken aan de Wiki-werkdag, kan zich melden bij boekingenRAT@mommerskwartier.nl.
Voor meer informatie: Petra Robben, petra.robben@mommerskwartier.nl of 013 54 94 565.

vrijdag 24 februari 2012

De grote waarde van Broncommentaren

Op de website historici.nl van Huygens ING kunnen onderzoekers alle delen van de onvolprezen reeks Broncommentaren digitaal raadplegen.

De achterliggende gedachte bij de serie wordt door historici.nl treffend onder woorden gebracht: "De reeks Broncommentaren is bedoeld om de kennis te vergroten van bronnen die van belang zijn voor de Nederlandse geschiedenis en om bronnenkritiek te bevorderen. De aandacht gaat daarbij vooral uit naar serieel bronnenmateriaal dat in vele archiefbewaarplaatsen te vinden is en dat een zekere uniformiteit en complexiteit vertoont. In principe kunnen bronnen betreffende alle aspecten en perioden van de Nederlandse geschiedenis vanaf de Middeleeuwen in aanmerking komen. De commentaren zijn gebundeld per thema of aandachtsveld. Door deze clustering kunnen de geselecteerde bronnen in hun onderlinge samenhang becommentarieerd worden."

De Broncommentaren stellen de onderzoekers in staat om de behandelde bronnen op waarde te schatten. Het draait dan om vragen zoals: Hoe zijn de bronnen tot stand gekomen? Welke informatie bieden de bronnen? Wat is de waarde van die informatie?  Hoe moet ik de informatie interpreteren?

De Broncommentaren kunnen ook gebruikt worden om bronnen te identificeren. Omdat de Broncommentaren thematisch gegroepeerd zijn kunnen ze onderzoekers met interesse in bepaalde thema's op het spoor van door hem of haar nog niet gebruikte bronnen zetten.

vrijdag 17 februari 2012

Openbaarheid van testamenten en notariële akten

Regelmatig bereiken ons vragen over openbaarheid van testamenten en notariële akten. Wanneer komen akten beschikbaar en welke normen hanteren archieven daarbij? Hoewel ieder specifiek archief eigen kenmerken en "eigenaardigheden" heeft, waardoor archivarissen eigen grenzen moeten stellen, kunnen we wel enkele wettelijke minimumgrenzen aangeven:

Ten aanzien van de openbaarheid van testamenten hanteren de meeste archieven een termijn van 94 jaar. Die termijn is conform bepaling van de staatssecretaris van OCW uit 1996. Deze termijn gaat er om wille van de privacy van uit dat de opsteller van het testament zeker overleden zijn. Daarvoor geldt de stelregel geboortedatum plus 110 jaar. Een opsteller van een testament moet echter wettelijk minstens 16 jaar zijn. Dus houden we voor openbaar maken van een testament aan: de datum waarop testament is opgemaakt plus 94 jaar (110-16=94 jaar).

De zelfde minimumtermijn geldt voor zogenaamde codicillen. Dat zijn zelf geschreven wilsbeschikkingen van mensen (zonder tussenkomst van notaris), op papier met handtekening, waarop staat wat er na je dood met je spullen of je lichaamsorganen moet gebeuren.

Voor overige notariële akten (niet zijnde wilsbeschikkingen in de vorm van testamenten) houden archieven meestal 75 jaar na dato aan, conform de nieuwe Wet op Notarisambt van 1999. Als je er van uit gaat dat de stukken 'worden overgebracht' in blokken van 10 jaar komen we de facto uit op 75 á 85 jaar na dato.

Wanneer een onderzoeker een testament wil inzien in afwijking van genoemde ondergrens, dan moet deze te minste schriftelijk kunnen aantonen dat de testateur is overleden. Dit kan bijvoorbeeld met een kopie van een Persoonskaart (PK) of Persoonslijst (PL) van het CBG.

donderdag 26 januari 2012

Nog méér familie Kroes

Verwantschap tussen Doutzen, Iris, Henk èn Jochem Kroes

Toen Iris Kroes afgelopen vrijdag 20 januari 2012 The Voice of Holland won werd al direct de vraag gesteld of zij ook familie was van die andere bekende Friezin, fotomodel Doutzen Kroes. Een duidelijk antwoord daarop was tot dan toe niet bekend, maar Sietske Bloemhof van Tresoar te Leeuwarden heeft het bewijs gevonden: Doutzen en Iris zijn inderdaad achter-achter-achternichtjes van elkaar.
Bovendien zijn zij samen ook nog familie van die andere bekende Kroes: voormalig ijsmeester en voorzitter van de Elfstedentocht Henk Kroes.
Tresoar, het Fries Historisch en Letterkundig Centrum, publiceerde dit enkele dagen geleden met de bijbehorende stamreeksen op zijn website http://www.tresoar.nl/.

De link tussen Doutzen en Iris Kroes ligt bij Jan Warners Kroes (in onderstaande fragmentgenealogie, generatie IVa, tak A) en Trijntje Bruijn(s), die op 10 maart 1793 trouwden in Oldemarkt (Ov.), gelegen bij de grens van Noordwest-Overijssel en het Friese Stellingwerf. De beide zonen Warner (generatie Va, AA) en Jacob (generatie Vb, tak AB) van dit echtpaar trokken als verveners naar Friesland.

De link tussen Iris Kroes (generatie XIb, tak ABA) en Henk Kroes (generatie Xc, tak ABB) ligt het minst ver in het verleden: de betovergrootouders van Henk, Hendrik Jacobs Kroes (generatie VIb, tak AB) en Geertje Freerks Raadsveld, die op 27 september 1828 in Haskerland trouwden, zijn de betbetovergrootouders van Iris.
De familierelatie van Doutzen (generatie XIa, tak AA) en Henk Kroes (generatie Xc, tak ABB) ligt iets verder weg, maar voert ook terug naar hetzelfde echtpaar Jan Warners Kroes en Trijntje Bruijn(s) (generatie Va, tak A).

Het aardige is dat ook een medewerker van het Centraal Bureau voor Genealogie, Jochem Kroes, verwant is aan het bovengenoemde illustere Friese drietal. Jochem Kroes is bij het CBG o.a. als eindredacteur verantwoordelijk voor de publicatiereeks Nederlands’ Patriciaat.
Voor de verwantschap van Jochem moeten we nog één generatie verder terug, namelijk via Warner Hendriks Kroes (generatie III), ged. Oldemarkt 25-10-1739) en zijn vrouw Hillegien Gast. De Friese drie stammen af van tak A, van Jan Warners (geb. 1767; generatie IVa), terwijl Jochem een nazaat is van een jongere broer van Jan, Anthonij Warners Kroes (geb. 1771; generatie IVb), de voorvader van tak B. De nazaten van tak B bewogen zich in het grensgebied van Kuinre en Blankenham in de Kop van Overijssel en in het Friese Lemsterland. Jochems vader, Jan Jacobus Kroes (1919-1994) vertrok na de Tweede Wereldoorlog uit Friesland om te pionieren en mee te werken aan de ontginning van de Noordoostpolder. Daar kreeg hij als pionier in 1951 een landbouwbedrijf toegewezen. Zijn ouders woonden toen al enkele maanden in de polder, waar Jochem is geboren in een tijdelijke woning bij Marknesse. Drie maanden oud, vertrok hij in mei 1951 met zijn familie naar de boerderij bij Ens in het zuiden van Noordoostpolder. 

Voor de genealogische verbanden, zie de fragmentgenealogie Kroes hieronder.


Bronnen:
- Tresoar, Boterhoek 1, Postbus 2637, 8901 AC Leeuwarden. tel. 058-7890789, email: info@tresoar.nl. Contactpersoon Tresoar, S. Bloemhof, emailadres of 058-7890789;
- Parenteel van Marten Hendriks Kroes, zie website
- Informatiebewerking en aanvulling: Jochem Kroes (email  jochem.kroes@cbg.nl )


Fragmentgenealogie Kroes

I. Marten Hendriks Kroes, geb. Oldemarkt 16-3-1670, tr. Wempjen Warnaars Terwischa

II. Hendrik Martens Kroes, ged. Oldemarkt 10-04-1699, tr. Geesjen Harmens Terwisga

III. Warner Hendriks Kroes, ged. Oldemarkt 1739
Hieruit o.a.:
1. Jan Warners Koes, volgt IVa (A)
2. Anthonij Warners Kroes, volgt IVb (B)

A

IVa. Jan Warners, geb. Oldemarkt 06-08-1767, tr. Trijntje Bruijn(s)
Hieruit o.a.:
1. Warner Jans Kroes, volgt Va (AA)
2. Jacob Jans Kroes, volgt Vb (AB)

AA

Va. Warner Jans Kroes, geb. Kuinre 03-12-1793, tr. Wypkje Pieters Kiestra

VIa. Jan Warners Kroes, geb.Delfstrahuizen 21-11-1830, tr. Pietje Sijes van der Meer

VIIa. Warner Jans, geb. Garyp 18-11-1852, tr. Aukje Reins Kuipers

VIIIa. Rein Warners Kroes, geb. Westergeest 01-09-1876, tr. Ytje Douwes Halbesma

IXa. Grootouders van Doutzen Kroes

Xa. Ouders van Doutzen Kroes

XIa. Doutzen Kroes, fotomodel en actrice

AB

Vb. Jacob Jans Kroes, geb. Kuinre 01-11-1795, tr. Richtje Jacobs Klimstra

VIb. Hendrik Jacobs Kroes, geb. Het Meer 1804, tr. Geertje Freerks Raadsveld
Hieruit o.a.:
1. Willem Hendriks Kroes, volgt VIIb (ABA)
2. Jan Hendriks Kroes, volgt VIIc (ABB)

ABA
   
VIIb. Willem Hendriks Kroes, geb. Oudehorne 12-06-1845, tr. Trijntje de Vries

VIIIb. Geert Willems Kroes, geb. Jubbega-Schurega 27-09-1881, tr. Antje van den Akker

IXb. Grootouders van Iris Kroes

Xb. Ouders van Iris Kroes

XIb. Iris Kroes, winnares The Voice of Holland 2011-2012


ABB

VIIc. Jan Hendriks Kroes, geb. Oudehorne, 11-03-1848, tr. Leentje Pranger

VIIIc. Hendrik Kroes, geb. Nieuweschoot 21-06-1877, tr. Wybrigje Koning

IXc. Ouders van Henk Kroes

Xc. Henk Kroes, oud-voorzitter van de Vereniging de Friesche Elf Steden

B

IVb. Anthonij Warners Kroes, geb. Oldemarkt 1771

Vc. Warner Anthonies Kroes, geb. Kuinre 1796

VIc. Anthonij Warners Kroes, geb. Kuinre 1831

VIId. Jan Jacobus Kroes, geb. Blankenham 1868

VIIId. Anthonij Kroes, geb. Kuinre 1892

IXd. Jan Jacobus Kroes, geb. Oosterzee 1919

Xd. Jochem Kroes, geb. Marknesse (N.O.P.) 1951, redacteur Nederland’s Patriciaat, CBG

dinsdag 3 januari 2012

Verandering in keuze huwelijksgetuigen 1830-1950

In het 4e nummer van de 8e jaargang (2011) van het Tijdschrift voor Sociale en Economische Geschiedenis (TSEG) staat een interessant 33 pagina's tellend artikel van Hilde Bras over de verandering van de keuze voor huwelijksgetuigen in Nederland in de periode 1830-1950.

In dit Engelstalige artikel wordt aan de hand van een hoop cijfermateriaal betoogd dat mensen in de loop van de onderzochte periode de huwelijksgetuigen steeds meer zijn gaan zoeken binnen de eigen familie en dat bij de keuze voor familieleden de focus nadrukkelijk verschoof van verticale familieverbanden (ouders, ooms & tantes, grootouders) naar horizontale familieverbanden (broers & zussen en neven & nichten). Onderstaande grafiek uit het artikel illustreert dat duidelijk.


In deze grafiek staat Vertical kin voor verticale familieverbanden en Lateral kin voor horizontale familieverbanden. Terwijl in 1830 nog bijna 50 % van de getuigen géén familie (No relation) was, bleef hiervan in 1950 maar ongeveer 20% van over. En het aandeel horizontale familieverbanden steeg van ca. 13 % naar  ca. 55 %. Het aandeel verticale familieverbanden bleef min of meer gelijk.
Een ontwikkeling om rekening mee te houden bij het oplossen van eventuele genealogische puzzels.

Volledige titel van het artikel van Hilde Bras luidt: Intensification of family relations? Changes in the choice of marriage witnesses in the Netherlands, 1830-1950.
Hilde Bras is universitair hoofddocent aan de Radboud Universiteit Nijmegen.

TSEG verschijnt vier keer per jaar. Een abonnement kost € 49,95 (studenten € 29,95). Losse nummers kosten € 17,50. Zie website. Artikelen uit tijdschriften vóór 2009 zijn voor iedereen gratis integraal digitaal te raadplegen via de website.