donderdag 1 december 2011

Yvette's Digitaal - 2: Landverhuizers

Yvette Hoitink heeft in het CBG kwartaalblad Genealogie een column getiteld Digitaal. Die titel doet al vermoeden dat de column gaat over computers, internet en genealogie. Daarin wordt natuurlijk regelmatig verwezen naar allerlei websites. Alleen kent een papieren tijdschrift geen hyperlinks. Een goede reden om Digitaal ook digitaal op internet te publiceren. Dat doen we hier op Methodiek dossier@CBG, mèt links. Dan kunnen de lezers ook meteen doorklikken.

Landverhuizers

In de negentiende eeuw zijn duizenden mensen uit Winterswijk en omgeving geëmigreerd naar de Verenigde Staten. Landverhuizers, zo werden ze genoemd. Sommigen vertrokken vanwege hun geloof, de meesten in de hoop op een beter bestaan. Onder hen bevonden zich ook de nodige broers en zussen van voorouders van me. Nieuwsgierig naar wat er van hen geworden was, legde ik via internet contact met hun nakomelingen. Wat begon als een simpele vraag (‘What happened to Gerrit Jan Droppers?’) mondde al snel uit in veel langdurige contacten, en in een van de hechtste vriendschappen van mijn leven.
De eerste die reageerde was Mary Risseeuw uit Wisconsin. Zoals haar naam al doet vermoeden, is zij een Amerikaanse met Nederlandse wortels. ‘100% Dutch’, zegt zij zelf trots: haar hele kwartierstaat is Nederlands. In het plaatsje waar zij is opgegroeid, Oostburg Wisconsin, is zij geen uitzondering. De meeste inwoners hebben Achterhoekse of Zeeuwse achternamen en in veel voortuintjes prijkt trots een windmolen. Mary doet onderzoek naar Nederlandse families in Wisconsin en werkt voor een historisch centrum. Samen hebben we al honderden mensen kunnen helpen met het vinden van familieleden aan de andere kant van de oceaan.
Voor ons onderzoek naar emigranten en hun families gebruiken we veel internetbronnen. In het Nationaal Archief bevinden zich de Staten van Landverhuizers, lijsten met emigranten die vanaf 1848 werden opgesteld door de provincies. Op de website gahetNA staat een index op deze bron. In de Verenigde Staten werden de landverhuizers die via New York binnenkwamen, opgevangen in Castle Garden en vanaf 1892 op Ellis Island. Die passagierslijsten zijn ook online te vinden. De derde belangrijke bron die we gebruiken, zijn de census records, de Amerikaanse volkstellingen die elke tien jaar worden gehouden. Op Familysearch zijn deze gedeeltelijk gratis in te zien, maar ik gebruik vooral Ancestry, waar alle openbare census records beschikbaar zijn als je een (betaald) abonnement hebt.
Daarnaast bouwen we verder op het werk van andere genealogen. Een prachtig voorbeeld van online samenwerking vind ik de website Find a Grave, waar bijna een miljoen vrijwilligers foto’s van grafstenen publiceren en beschrijven. In de Verenigde Staten worden graven zelden geruimd, waardoor de meeste grafstenen van emigranten nu nog bestaan.
Dankzij al deze bronnen weet ik inmiddels van zo’n drieduizend van de ruim vijfduizend emigranten uit Winterswijk en omstreken waar ze terecht zijn gekomen en wat er van hen geworden is. Door zo’n hele groep te onderzoeken, ontdek je patronen die je anders ontgaan. Ik geef hier lezingen over, zowel in
Nederland als in de Verenigde Staten. Met behulp van een webcam en Skype hoef ik daar niet eens voor te reizen. En Mary?  Zij komt inmiddels ook in de Nederlandse burgerlijke stand voor: zij was vorig jaar getuige bij mijn huwelijk.

Yvette Hoitink,
genealoog en ict-adviseur

3 opmerkingen:

  1. Hi Yvette, leuk artikel! Nog een paar interessante GRATIS links Rootsweb (www.rootsweb.ancestry.com/) en USGenWeb (www.usgenweb.org/).

    Groetjes,
    Irma

    www.limburgemigrant.nl

    BeantwoordenVerwijderen
  2. Bedankt voor het compliment en de aanvulling!

    BeantwoordenVerwijderen
  3. (Engelse vertaling)

    I had a request to translate the column in English so here it goes:

    LAND MOVERS

    In the nineteenth century, thousands of people emigrated from the area around Winterswijk to the United States. "Land movers", they were called. Some left because of their religion, most in the hope of a better future. Among them there were several siblings of ancestors of mine. Curious what happened to them, I contacted their offspring on the internet. What began as a simple question ('What happened to Gerrit Jan Droppers') quickly turned into several long contacts and one of the closest friendships of my life.

    The first to respond was Mary Risseeuw from Wisconsin. As her name suggests, she is an American with Dutch roots. '100% Dutch', she proudly says herself: her entire ahnentafel is Dutch. She's no exception in the town she grew up in, Oostburg, Wisconsin. Most people there have names from the Achterhoek or Zeeland and many front yards proudly display a windmill. Mary researches Dutch families in Wisconsin and works for an historical research center. Together we've been able to help hundreds to find their relatives on the other side of the ocean.

    While tracking down emigrants and their families, We use a lot of internet resources. In the Nationaal Archief, the National Archives of the Netherlands, lists of emigrants are kept. These lists were compiled by the provinces since 1848. The gahetNA website has an index to this source. In the United States, the emigrants who entered New York were received in Castle Garden and since 1892 on Ellis Island. Those passenger lists are also available online. The third important resource we use are the census records, the American registration of the population that takes place every ten years. Some of them can be accessed for free at Familysearch, but I mainly use Ancestry where all public census records are available if you have a (paid) subscription.

    We also build on the work of other genealogists. A wonderful example of online collaboration is the website Find a Grave, where almost a million volunteers have published and indexed pictures of graves. In the United States, graves are rarely cleares, which means that most graves of emigrants still exist today.

    Thanks to all these resources, I have been able to find out what happened to about three thousand of the over five thousand people who left the Winterswijk area. By researching an entire group like this, you discover patterns that would not be obvious otherwise. I give lectures about this topic, both in the Netherlands and in the United States. Thanks to a webcam and Skype, I don't even have to travel.

    And Mary? She now features in the Dutch civil registration as an official witness to my marriage last year.

    BeantwoordenVerwijderen