vrijdag 24 juni 2011

Over voornamen en sociale klasse

Al langer kan men via de Nederlandse Familienamenbank van het Meertens Instituut opzoeken hoe vaak een achternaam in Nederland voorkomt en hoe de verdeling over het land is. Veel genealogen maken daarvan gebruik op zoek naar de mogelijke herkomst van de familie of om vast te stellen in welke streek het best gezocht kan worden naar verre verwanten.

Sinds begin juni van dit jaar kan dit ook voor voornamen: de Nederlandse Voornamenbank. Van veel voornamen wordt hier de jaarlijkse populariteit sinds 1880 en een verspreidingskaart gegeven. Bij circa 20.000 voornamen is een naamsverklaring te vinden. De grote man achter de ontwikkeling van de Nederlandse Voornamenbank is Gerrit Bloothooft. Hij is taalwetenschapper aan de Universiteit van Utrecht en tevens verbonden aan het Meertens Instituut.

Gerrit Bloothooft  is gefascineerd door de relatie tussen voornamen en sociale klasse. Voornamen vertellen iets over de naamgever. Tot de jaren vijftig hadden ouders weinig keuze. Een kind diende vernoemd te worden, naar grootouders, ooms en tantes of een suikeroom. Daarna zijn vernoemingstradities grotendeels overboord gegooid en hadden ouders de vrije keuze. Sindsdien zeggen de gekozen namen iets over de ouders. Ieder milieu heeft zijn eigen voorkeuren. Bekend zijn de spreekwoordelijke hockey-namen.

Bloothooft onderzocht de naamgeving bij bijna 300 duizend gezinnen. Daaruit bleek dat een voornaam niet alleen veel zegt over de sociaal-economische achtergrond van onze ouders, maar ook of ze traditioneel of juist modern zijn, aldus de Volkskrant van 24 juni 2011.
Voor familiehistorici een leuke insteek om de gegevens nog eens opnieuw tegen het licht te houden.

Gerrit Bloothooft schreef over dit onderwerp in 2004 het boek Over voornamen. Daarin beantwoordt hij o.a. de vragen waar halen ouders hun inspiratie vandaan? en wat vertellen de namen over afkomst? Het boek is niet meer verkrijgbaar, maar eventueel nog wel tweedehands te vinden. Zie dit inkijkexeplaar bij Bol.com.

Zie ook een uitgebreid artikel op de website van Radio Nederland Wereldomroep en de website Voornamelijk.nl

Geen opmerkingen:

Een reactie posten