maandag 11 april 2011

Dateren van carte de visite foto's

Bijna iedereen heeft in oude familiealbums wel een paar zogenaamde carte de visite foto's. Dat zijn van die kleine foto's (ca. 6 x 9 cm) , meestal een portret, geplakt op een kartonnetje met op voorzijde of achterzijde naam of logo van de fotograaf.  Ze waren erg 'en vogue' vanaf ongeveer 1860 tot en met de Eerste Wereldoorlog. De fotograaf maakte ze in zijn atelier en daarbij ensceneerde hij het geheel vaak met speciale kledij of attributen en achtergronddecors. Door die werkwijze is aan de afbeelding zelf vaak moeilijk te zien hoe oud ze precies zijn. Daardoor zijn ze soms zelfs niet 1,2,3 met zekerheid toe te schrijven aan een bepaalde generatie. Is het de oom of de neef? De datering is een kunst op zich.

Er zijn wel een paar handigheden die kunnen helpen. Allereerst natuurlijk eventuele op- of bijschriften, dat spreekt voor zich. Daarna ook de context. De volgorde waarin foto's in een album zitten kan natuurlijk veel verduidelijken, al zitten daar haken en ogen aan. Een technisch hulpmiddel is het gewicht van de foto's. De volgende tabel geeft aan hoe het gemiddelde gewicht van de carte de visite foto's in de loop van de decennia veranderde. Dit vraagt om een secure post- of keukenweegschaal.



Maar de belangrijkste methode om een foto bij benadering te dateren is het verzamelen van informatie over de fotograaf die de foto heeft gemaakt. Dan moet je wel beschikken over biografische gegevens van een fotograaf. Gelukkig heeft Steven Wachlin vele jaren gewerkt aan een totaaloverzicht van alle fotografen in Nederland geboren vóór 1900. Dit heeft geleid tot twee kloeke boeken die in april 2011 zijn uitgekomen: Photographers in the Netherlands. Daarin van bijna 3000 fotografen zoveel mogelijk biografische gegevens, waaronder veelal ook de actieve jaren en de verschillende adressen waarop de fotograaf gevestigd was, met de vestigingsjaren. De boeken van Steven Wachlin tellen méér dan 700 pag.'s,  zijn verkrijgbaar bij het CBG en kosten samen € 99,- incl. verzendkosten. Bestellen kan per email.

In het voorjaarsnummer van 2004 van het CBG-kwartaalblad Genealogie stond een artikel van D.P. Huijsmans van de Universiteit van Leiden over het dateren van carte de visite foto's. Dat kun je hier lezen.

In het voorjaarsnummer van Genealogie van dit jaar staat een artikel van Hans Rooseboom van het Rijksmuseum naar aanleiding van het verschijnen van bovengenoemd naslagwerk van Steven Wachlin. Dat kun je hier lezen.


Bij het CBG is ook een handig boekje verkrijgbaar waarin uitgebreid uit de doeken wordt gedaan hoe oude foto's te dateren. Het Nederlandse fotoportret 1860-1915, van M. van Dorpel, J.F. Kousemaker en J.W. Zondervan. Dit is verschenen als CBG-reeks nr. 11 (Den Haag 1989), telt 60 pag.'s. en kost slechts € 7,-.Het boek kan hier online worden besteld.

1 opmerking:

  1. http://portretten-erfgooiers-1900-1930.blogspot.com

    Ik bezit ook kleine foto's van 6 x 9 cm.
    Het zijn portretten stteds van 1 vrouw. Alle dragen dure dameshoeden. Het zijn mijn moeder en twee tantes van mij. De foto's zijn van ca. 1910.

    groet
    Frans

    BeantwoordenVerwijderen