maandag 28 februari 2011

Zoeken op internet - deel 3

In de vorige twee bijdragen over Zoeken op internet (zie hier voor deel 1 en deel 2) in dit dossier werd vooral aandacht besteed aan het zoeken naar allerlei soorten primaire of secundaire bronnen. Vaak wordt echter vergeten dat ook in boeken c.q. literatuur veel informatie  te vinden is voor de familiehistoricus. Het betreft dan bijvoorbeeld  resultaten van onderzoek van derden maar ook vaak bronnenpublicaties.

In het verleden waren onderzoekers vaak aangewezen op gepubliceerde bronnen, omdat een bezoekje aan een ver weg gelegen archief niet één, twee, drie voor de hand lag. De gepubliceerde bronnen vonden dan als boek hun weg naar bibliotheken in alle windstreken en waren van onschatbare waarde voor de verder weg wonende onderzoeker. Soms waren het "platte transcripties", maar vaker nog werden de gepubliceerde bronnen nader gestructureerd en van commentaar voorzien.



Een goed voorbeeld is de reeks Rijks Geschiedkundige Publicatiën (RGP). De RGP omvat inmiddels maar liefst 450 delen met documenten over de geschiedenis van Nederland. Het eerste deel werd gepubliceerd in 1905. Voor bijna iedere vorm van onderzoek naar de Nederlandse geschiedenis zijn wel enkele delen van de RGP van toepassing.

Het Huygens Instituut voor Nederlandse Geschiedenis digitaliseert deze RGP bij stukjes en beetjes. De gedigitaliseerde delen van de RGP zijn centraal doorzoekbaar via eens speciale website, onder de noemer boeken uit de kast. Een prachtige bron voor elke onderzoeker, die bijna garant staat voor mooie vondsten.

Op de website van Huygens ING is ook een overzicht te vinden van alle 149 nog verkrijgbare publicaties van het instituut, inclusief de digitaal beschikbare publicaties. Zie hier. Daarin kan worden gezocht op naam auteur of deel van de titel.
Men is nog voor me op zoek naar een totaal overzicht van de (deels niet meer verkrijgbare titels van de) RGP. In de studiezaal van het CBG kan de nagenoeg complete reeks worden ingezien. In de catalogus worden ze vermeld op titel en auteur. In deze download staat een nog onvolledig overzicht van de RGP-titels, verdeeld over Grote serie en Kleine serie.

Buiten Huygens ING zijn ook nog veel bronpublicaties en andere handige digitale boeken te vinden via uiteraard Google Books en Internet Archive Text. Een goudmijntje zijn vooral vaak de 17e, 18e en 19e eeuwse boeken waarin de geschiedenis van een stad wordt geschetst. In vroegere tijden was daarbij vaak heel erg veel aandacht voor namen van ambtsdragers en markante persoonlijkheden uit de geschiedenis van de stad. Nu wordt dat soms gezien als een nogal achterhaalde opvatting van hoe geschiedschrijving zou moeten zijn, maar voor een speurende genealoog een erg prettige onhebbelijkheid. Hou bij het zoeken rekening met oude spelling van zowel topografische als persoonsnamen.

maandag 7 februari 2011

Titulatuur

Titulatuur staat voor de manier waarop mensen worden aangeschreven of aangesproken op basis van hun geboorte, maatschappelijke positie of opleiding. In oude correspondentie of genealogische aantekeningen kom je wel eens titels tegen waarvan je geen flauw benul hebt waarvoor ze staan. Je kunt er met recht titulatureluurs van worden. Het kan erg handig zijn om te weten wie met welke titel wordt of werd aangesproken om vervolgens geschriften te kunnen duiden.

Op verschillende websites zijn daarover gegevens te vinden.
Om te beginnen alles over adellijke titels en predikaten op de website van de Hoge Raad van Adel.
De website van de Nederlandse Taalunie geeft en overzicht van alle in Nederland in gebruik zijnde titels. Daarbij ook een verhandeling over voorrangsregels. Verder aparte overzichten van soorten titels:
Op de website van Onze Taal  staat een overzichtje van in gebruik zijnde afkortingen voor academische titels. Zie daarvoor ook Wikipedia

Ook aardig is dit kleine boekje uit ca. 1897: Opgave van Titels en Praedicaten in Nederland. Daarvan hebben we voor onze lezers een PDF gemaakt.