maandag 13 december 2010

Militaire afko's

Zoals bekend zijn de mensen in het leger en bij de marine gek op afkortingen. Hun jargon is er van doordrenkt, en de afko's worden ook veelvuldig gebruikt in geschriften. Dat leidt bij onderzoekers die niet dagelijks met militaire onderwerpen bezig zijn nogal eens tot hoofdbrekens.

Enkele maanden geleden ontvingen wij van Colin Yarwood in Engeland een aantal foto's van militaire graven in Suffolk (Engeland) met de vraag wat de afkortingen op de graven betekenen. In eerste instantie konden we niet alle afkortingen thuis brengen, maar na wat speurwerk vonden we een aardig complete lijst met afkortingen.

 De foto ter linkerzijde is een detail van het graf van A.G.J. Jansen (1884-1945) die in Suffolk is begraven. De begravene was overduidelijk kok. En K.M. staat uiteraard voor Koninklijke Marine. Maar de afkorting V.R.H. stelde ons in eerste instantie voor een raadsel. Het blijkt te staan voor "Vrijwillige Reserve Hulpschepen".

Een tweede voorbeeld betreft het graf van J.H. van Niekerk (1914-1944) die eveneens in Suffolk is begraven. Hij was Seiner Eerste Klas bij de Koninklijke Marine. Maar Z.M.? Dat staat voor "zeemilicien".

We hebben een digitale lijst met Militaire Afkortingen geschikt gemaakt voor internet. Deze is afkomstig uit een bredere publicatie op de website Veteranen met een Missie. In deze lijst staan veel afkortingen die ook voor bijvoorbeeld bestudering van WO II handig zijn. Wij houden ons aanbevolen voor aanvulling van de lijst afkortingen.
Op Wikipedia is een lijst te vinden van Afkortingen voor Militaire Rangen die gelden sinds 1958. 
En er is ook een website waarop een speciaal deel gewijd is aan afkortingen uit het actuele militaire jargon: boekje-pienter.nl

Voor populair (deels nogal plat) militair jargon voor modern alledaags gebruik (dat ook bol staat van soms nogal melige afko's) kun je hier terecht.

Voor wie meer wil weten over het dagelijks leven bij de marine als zeemilicien kan terecht bij een bij deze passages Handboek Zeemilicien uit 1936.  Dit handboek maakt deel uit van de website over H.M. Pantserdekschip Gelderland. Ook interessant zijn de pagina's met wetenswaardigheden (één en twee).

vrijdag 3 december 2010

Ordening van familiearchief – deel 2

4. Beschrijven

Het is niet nodig om elk stuk apart te beschrijven. U dient het zodanig te beschrijven dat men de stukken kan raadplegen. Wat er wel in dient te staan zijn gegevens over vorm (kwitantie), inhoud (korte weergave van de handeling, zoals: Kwitantie terzake de kosten van de begrafenis van Jan Joseph Meersmans, datering (1854), aantal en uiterlijk van de stukken (1 stuk).


5. Materiële verzorging

Hiervoor verwijs ik u naar PDF van artikel in Genealogie.

6. Toegankelijk maken

U maakt een plaatsingslijst of een inventaris, bij voorkeur in digitale vorm. Het verdient aanbeveling om de collectie door één of meerdere personen te laten lezen, zodat dit de kwaliteit van het product ten goede komt. Ook kunt u het van te voren laten lezen door een archiefinstelling, die opmerkingen en suggesties kan geven over de inventaris/plaatsingslijst.

7. Beschikbaarstellen

U bepaalt zelf of u de collectie wilt houden of wilt overdragen aan een archiefinstelling. In een dergelijke instelling zijn de klimatologische condities beter dan thuis en is de kans op inbraak of brand- en waterschade geringer. Als een archiefinstelling zich bereid verklaart om uw collectie te aanvaarden, wordt deze toegankelijk gemaakt en beschikbaar gesteld voor bezoekers.


Zie ook: E.P. de Booy en G.M.W. Ruitenberg, Zorg voor het familiearchief. Wenken voor de ordening, bewaring en bestemming van persoons- en familiearchieven (Houten 1995).

Ordening van familiearchief – deel 1

Het op orde brengen van uw eigen collectie is niet altijd eenvoudig. Het vereist logica, een goed overzicht en geduld. Het CBG kan u hierbij enkele tips geven. De volgende zeven stappen kunt u afleggen om uw collectie op een verantwoorde manier te bewerken en toegankelijk te maken.

1. Oriënteren

Ga niet overhaast te werk en neem de tijd om u te laten voorlichten voordat u aan de slag gaat. Een goede voorbereiding is het halve werk. Informeer eens bij familieleden en vrienden of iemand al een collectie heeft bewerkt en vraag naar hun ervaringen. Mocht de wens bij meerdere familieleden aanwezig zijn om een familiestichting op te richten, dan moet u zich afvragen wat de voor- en nadelen zijn.
Vraag ook advies aan bij een archiefinstelling en bekijk eens een (globale) plaatsingslijst of een (meer gedetailleerde) inventaris om een idee te krijgen hoe dat eruit ziet. Maak een afweging of u de collectie globaal of gedetailleerd wilt ontsluiten. Overweeg ook wat u met uw bewerkte collectie wil doen: zelf houden of in bruikleen c.q. eigendom overdragen aan een archiefinstelling of een documentatiecentrum. In dat laatste geval dient u van te voren te informeren naar hun voorwaarden voor het accepteren van particuliere collecties. Bijv. over privacy en hoe de collectie aan te leveren.

2. Ordenen

U kijkt globaal wat u allemaal in uw bezit heeft. U kunt uw gegevens in categorieën indelen, zoals foto’s, genealogieën en familiedrukwerk. Een andere methode is dat u materiaal van meerdere familieleden per familielid ordent. Daarna volgt dan een fijnmaziger ordening.

3. Selecteren

U maakt een afweging welke gegevens u bewaart en welke u vernietigt. Wellicht zijn er personen en instellingen die geïnteresseerd zijn in het materiaal, dat u wilt vernietigen, bijv. geboorte-, huwelijks- en overlijdensberichten van ooms en tantes. Die legt u dan apart om ze aan geïnteresseerden te overhandigen.

Wordt vervolgd

donderdag 25 november 2010

Vastleggen familieverhalen - deel 2: Verre Voorouders

Met name voor onderzoekers met hun roots in het verre buitenland geldt vaak dat het interviewen van familieleden vaak de enige manier is om genealogische gegevens te achterhalen, door het gebrek aan schriftelijke bronnen. Dit is een wederkerend thema in de door het CBG uitgegeven serie onderzoeksgidsen Voorouders van Verre.
In de gidsen Manis..? (Marokkaans-Nederlands onderzoek) en Silsilah Maluku (Moluks-Nederlands onderzoek) uit die reeks wordt uitgebreid aandacht besteed aan oral history binnen de familie.  De traditie van mondeling overgeleverde familieverhalen, die in verschillende culturen bestaat, dreigt al een tijdje verloren te gaan. Ook vanuit dat gezichtspunt is het van belang om met de audio- en eventueel video-apparatuur in de aanslag, aan te kloppen bij familie-op-leeftijd.

Auteur Jak den Exter van  Sen Kimsin?, de gids voor Turks-Nederlands onderzoek in de reeks ‘Voorouders van Verre’, heeft de vragenlijst van Noordam aanzienlijk uitgebreid met onderwerpen die van belang zijn bij het interviewen van Turkse voorouders. (Sen Kimsin?, pag. 136-140.) De lijst bevat ook interessante vragen voor niet-Turkse onderzoekers en is hier te downloaden.

Zie voor meer informatie over de gidsen Voorouders van Verre de website van het CBG.

dinsdag 23 november 2010

Vastleggen familieverhalen - deel 1: Oral history

Als je je eigen familiegeschiedenis wil schrijven is het zeker ook van belang om de familieverhalen van nog levende familieleden vast te leggen. Dat vinden veel mensen een lastige opgave. Normaal kun je met ouders of tantes vaak eindeloos kletsen over vroeger, maar als je het gestruktureerd wil gaan opschrijven zit je toch wat ongemakkelijk tegenover elkaar, met je opschrijfboekje of i-pod, en wil het gesprek ineens niet meer vlotten. Soms is het handig er dan een vragenlijst bij te pakken.
In het Jaarboek CBG van 1999 stond een artikel van Dirk Jaap Noordam getiteld "Oral history voor genealogen". Dat artikel gaat in op de methoden en technieken die handig zijn bij de voorbereiding, uitvoering, vastlegging en verslaglegging van vraaggesprekken. Het artikel kan hier worden gedownload.

Aletta, instituut voor vrouwengeschiedenis, bestond in december 2010  75 jaar. Dit was aanleiding voor een congres over oral history op 3 december. Op de website van Aletta wordt een aantal eigen oral history projecten beschreven. Ook kan men er een interessant (Engelstalig) artikel downloaden over de ervaringen met het op video vastleggen van oral history, getiteld "Dance around the camera". .

Ook op de website Erfgoedwijs.nl  is een aparte pagina gewijd aan het hoe en waarom van oral history, met allerlei tips en handige downloads.